തറാവീഹില് ജമാഅത്ത് സുന്നത്താണ് എന്നത് പ്രവാചക ചര്യകൊണ്ട് തന്നെ സ്ഥിരപ്പെട്ടതാണ്. അതിനായി ബുകാരിയില് വന്ന ഹദീസ് തന്നെ പരിശോധിക്കാം..
ഇബ്നു ശിഹാബിൽ നിന്ന് നിവേദനം: ഉറുവ ആയിഷ(റ)യിൽ നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കുന്നു:
"ഒരിക്കൽ അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) അർദ്ധരാത്രിയിൽ പുറപ്പെടുകയും പള്ളിയിൽ വെച്ച് നിസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. അന്ന് കുറച്ച് ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന് നിസ്കരിച്ചു. പ്രഭാതമായപ്പോൾ ജനങ്ങൾ ഇതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുകയും (രണ്ടാം രാത്രിയിൽ) കൂടുതൽ ആളുകൾ ഒത്തുകൂടുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹം നിസ്കരിച്ചപ്പോൾ അവർ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിസ്കരിച്ചു. പിറ്റേന്ന് രാവിലെയും ജനങ്ങൾ ഇതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിച്ചു. അങ്ങനെ മൂന്നാം രാത്രിയിൽ പള്ളിയിലുള്ളവരുടെ എണ്ണം വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചു. അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) പുറപ്പെടുകയും അവർ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.
നാലാം രാത്രിയായപ്പോൾ, പള്ളിയിൽ ആളുകളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ കഴിയാത്തത്ര ജനത്തിരക്കായി. എന്നാൽ (അന്ന് രാത്രി നിസ്കരിക്കാൻ പുറപ്പെടാതെ) സുബ്ഹി നിസ്കാരത്തിനാണ് അദ്ദേഹം പുറപ്പെട്ടത്. സുബ്ഹി നിസ്കാരം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം ജനങ്ങളെ അഭിമുഖീകരിച്ച് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: 'അല്ലാഹുവിനെ സ്തുതിച്ചതിന് ശേഷം പറയട്ടെ, നിങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം എനിക്ക് അജ്ഞാതമായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും, ഈ നിസ്കാരം നിങ്ങളുടെ മേൽ നിർബന്ധമാക്കപ്പെടുമോ എന്നും പിന്നീട് അത് നിർവ്വഹിക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിയാതെ വരുമോ എന്നും ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു.' അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) വഫാത്താകുന്നത് വരെ ഈ സാഹചര്യം ഇപ്രകാരം തന്നെ തുടർന്നു."
ഈ അഭിപ്രായം ഫതഹുല് ബാരി ഉദ്ധരിക്കുന്നത് നോക്കുക:
"ഒരിക്കൽ റമദാനിലെ ഒരു രാത്രിയിൽ ഞാൻ ഉമർ ബിനുൽ ഖത്താബിനോടൊപ്പം (റ) പള്ളിയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. അന്ന് ജനങ്ങൾ പല സംഘങ്ങളായി പിരിഞ്ഞു നിസ്കരിക്കുകയായിരുന്നു. ചിലർ തനിയെ നിസ്കരിക്കുന്നു, മറ്റു ചിലരാകട്ടെ ഒരു ചെറിയ സംഘത്തോടൊപ്പം നിസ്കരിക്കുന്നു. ഇത് കണ്ടപ്പോൾ ഉമർ (റ) പറഞ്ഞു: 'ഇവരെയെല്ലാം ഒരു ഖാരിഇന് (ഇമാമിന്) പിന്നിലായി ഒന്നിപ്പിക്കുകയാണെങ്കിൽ അത് കൂടുതൽ ഉത്തമമായിരിക്കും എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.'
അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ആ കാര്യത്തിൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കുകയും അവരെ ഉബയ്യുബ്നു കഅ്ബിന് (റ) പിന്നിലായി ഒരുമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മറ്റൊരു രാത്രിയിൽ ഞാൻ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഇമാമിന് പിന്നിലായി നിസ്കരിക്കുന്നത് കണ്ടു. അപ്പോൾ ഉമർ (റ) പറഞ്ഞു: 'ഈ ബിദ്അത്ത് (പുതുതായി കൊണ്ടുവന്ന രീതി) എത്ര നല്ലതാണ്! എന്നാൽ, അവർ ഇപ്പോൾ നിസ്കരിക്കുന്നതിനേക്കാൾ ഉത്തമം അവർ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന സമയമാണ് (അതായത് രാത്രിയുടെ അവസാന യാമം).' ജനങ്ങൾ അന്ന് രാത്രിയുടെ ആദ്യ ഭാഗത്തായിരുന്നു നിസ്കരിച്ചിരുന്നത്."
(റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തത്: ബുഖാരി, ഫത്ഹുൽ ബാരി - വാല്യം 4, പേജ്: 25)
.
മലയാള പരിഭാഷ:
"ഇമാം ത്വാഹാവീ (റ) ഇക്കാര്യത്തിൽ അൽപ്പം കൂടി ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു കൊണ്ട് പ്രസ്താവിച്ചു: 'തറാവീഹ് നിസ്കാരം ജമാഅത്തായി നിർവ്വഹിക്കൽ ഫർദ് കിഫായ (സമൂഹത്തിന് പൊതുവായ ബാധ്യത) ആണ്.' എന്നാൽ ഇബ്നു ബത്ത്വാൽ (റ) പറഞ്ഞത്: 'റമദാനിലെ രാത്രി നമസ്കാരം (തറാവീഹ്) ഒരു സുന്നത്താണ്. കാരണം ഉമർ (റ) ഈ രീതി സ്വീകരിച്ചത് നബി (സ) യുടെ പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നാണ്. നബി (സ) ഇത് ഉപേക്ഷിച്ചത് അത് (ജനങ്ങൾക്ക്) നിർബന്ധമാക്കപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം കൊണ്ട് മാത്രമായിരുന്നു.'"
ഇമാം ത്വാഹാവീയുടെ അഭിപ്രായം: തറാവീഹ് ജമാഅത്തായി പള്ളിയിൽ നടക്കണമെന്നത് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ ബാധ്യതയാണ് (ഫർദ് കിഫായ). ആരെങ്കിലും അത് നിർവ്വഹിച്ചാൽ മറ്റുള്ളവർ കുറ്റക്കാരല്ല, എന്നാൽ ആരും നിർവ്വഹിച്ചില്ലെങ്കിൽ എല്ലാവരും കുറ്റക്കാരാകും.
ഇബ്നു ബത്ത്വാലിന്റെ മറുപടി: ഇത് സുന്നത്തായ ഒരു കർമ്മമാണ്. ഉമർ (റ) പുനരാരംഭിച്ചത് പ്രവാചകൻ നേരത്തെ കാണിച്ചുതന്ന മാതൃകയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. പ്രവാചകൻ അത് നിർത്തിവെച്ചത് മുസ്ലിം ഉമ്മത്തിന് അത് പ്രയാസകരമായ രീതിയിൽ അള്ളാഹു നിർബന്ധമാക്കിയാലോ എന്ന കരുണ കൊണ്ടായിരുന്നു.
എന്നാല് എന്താണീ ബിദ്അത്ത്? ..
അത് ഇമാമുകള് വളരെ വ്യക്തമായി അവരുടെ ഗ്രന്ഥങ്ങളില് രേഖപ്പെടുതിയിട്ടുണ്ട്.....ഉമര്(റ) ചെയ്തത് ശരഹില് ഒരു പുതിയ ബിദ്അത്ത് കൊണ്ട് വന്നില്ല എന്നത്........
"അല്ലാഹുവിന്റെ വചനമായ (ബദീഉസ്സമാവാത്തി വൽ അർള്) എന്നതിനർത്ഥം: മുൻമാതൃകകളൊന്നുമില്ലാതെ ആകാശഭൂമികളെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ എന്നാണ്. മുജാഹിദും സുദ്ദിയും (റ) പറയുന്നു: ഇതാണ് ആ വാക്കിന്റെ ഭാഷാപരമായ അർത്ഥം. ഇതിൽ നിന്നാണ് പുതുതായി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ട കാര്യത്തിന് 'ബിദ്അത്ത്' എന്ന് പറയുന്നത്.
സ്വഹീഹ് മുസ്ലിമിൽ വന്നതുപോലെ: 'തീർച്ചയായും പുതുതായി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടവയെല്ലാം ബിദ്അത്താണ് [എല്ലാ ബിദ്അത്തുകളും വഴികേടുമാണ്].'
ബിദ്അത്ത് രണ്ട് തരത്തിലുണ്ട്:
ശറഇയ്യായ (മതപരമായ) ബിദ്അത്ത്: 'പുതുതായി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടവയെല്ലാം ബിദ്അത്താണ്, എല്ലാ ബിദ്അത്തുകളും വഴികേടാണ്' എന്ന് ഹദീസിൽ വന്നത് ഇതാണ്.
ലുഗവിയ്യായ (ഭാഷാപരമായ) ബിദ്അത്ത്: അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ ഉമർ ബിനുൽ ഖത്താബ് (റ), ജനങ്ങളെ തറാവീഹ് നിസ്കാരത്തിനായി ഒരുമിപ്പിക്കുകയും അത് തുടരുകയും ചെയ്തപ്പോൾ പറഞ്ഞ 'നഅ്മൽ ബിദ്അത്തു ഹാദിഹി' (ഇത് എത്ര നല്ല ബിദ്അത്താണ്) എന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്."
Abul Hassan ibn Battal (d. 449 A.H.)
"റമദാനിലെ രാത്രി നമസ്കാരം (തറാവീഹ്) എന്നത് സുന്നത്താണ്. കാരണം, അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു കാര്യമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും ഉമർ (റ) ആ വിഷയത്തിൽ പുതിയതായി കൊണ്ടുവന്നിട്ടില്ല. (നബി (സ) രാത്രിയിൽ നിസ്കരിക്കാൻ) തങ്ങളുടെ അടുത്തേക്ക് വരാതിരുന്നതിനുള്ള കാരണം അദ്ദേഹം തന്നെ വ്യക്തമാക്കിയതുമാണ്; അത് അവരുടെ മേൽ നിർബന്ധമാക്കപ്പെടുമോ (ഫർളാക്കപ്പെടുമോ) എന്ന ഭയമായിരുന്നു അത്. അദ്ദേഹം വിശ്വാസികളോട് അങ്ങേയറ്റം കരുണയുള്ളവനായിരുന്നു. എന്നാൽ ഉമർ (റ)ന്റെ കാലഘട്ടമായപ്പോഴേക്കും വഹ്യ് (ദിവ്യസന്ദേശം) നിലച്ചതിനാൽ, അത് നിർബന്ധമാക്കപ്പെടും എന്ന പേടി ഇല്ലാതായി. അതിനാൽ അദ്ദേഹം ഈ സുന്നത്തിനെ സ്ഥാപിക്കുകയും അതിനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു."
"റമദാനിലെ രാത്രി നമസ്കാരം (തറാവീഹ്) എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) നിശ്ചയിച്ച സുന്നത്തുകളിൽ പെട്ട ഒന്നാണ്; അത് വളരെയധികം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടതും പുണ്യകരവുമാണ്. ഉമർ ബിനുൽ ഖത്താബ് (റ) ആ സുന്നത്തിനെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) ഇഷ്ടപ്പെടുകയും തൃപ്തിപ്പെടുകയും ചെയ്തതല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അദ്ദേഹം അതിൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ടില്ല. പ്രവാചകൻ (സ) ആ കർമ്മം സ്ഥിരമായി (ജമാഅത്തായി) നിർവ്വഹിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നത് തന്റെ സമുദായത്തിന് അത് നിർബന്ധമാക്കപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം കൊണ്ട് മാത്രമായിരുന്നു; അദ്ദേഹം വിശ്വാസികളോട് അങ്ങേയറ്റം അനുകമ്പയുള്ളവനും കരുണയുള്ളവനുമായിരുന്നു.
എന്നാൽ പ്രവാചകൻ (സ) വഫാത്തായതോടെ, നിർബന്ധ കർമ്മങ്ങളിൽ (ഫർളുകൾ) ഇനി വർദ്ധനവോ കുറവോ ഉണ്ടാവില്ല എന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഉമർ (റ) ആ കാര്യം ജനങ്ങൾക്കായി പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും അതിനെ ജീവിപ്പിക്കുകയും അത് നിർവ്വഹിക്കാൻ കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു."
"നബി (സ) റമദാൻ മാസത്തിലെ രാത്രി നമസ്കാരത്തിന് പ്രോത്സാഹനം നൽകുകയും പള്ളിയിൽ വെച്ച് അത് നിർവ്വഹിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഓരോ രാത്രിയിലും ചില സ്വഹാബികൾ അദ്ദേഹത്തെ മാതൃകയാക്കി കൂടെ നിസ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ പിന്നീട് അത് (ജമാഅത്തായി തുടരുന്നത്) നബി (സ) ഉപേക്ഷിച്ചു; അത് അവരുടെ മേൽ നിർബന്ധമാക്കപ്പെടുമോ (ഫർളാക്കപ്പെടുമോ) എന്ന് അദ്ദേഹം ഭയപ്പെട്ടതുകൊണ്ടായിരുന്നു അത്.
നബി (സ) വഫാത്തായതോടെ ആ ഭയം ഇല്ലാതായി (കാരണം വഹ്യ് നിന്നു). തുടർന്ന് റമദാനിലെ രാത്രി നമസ്കാരം പള്ളിയിൽ ജമാഅത്തായി നിർവ്വഹിക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ സ്വഹാബികൾ (റ) ഏകകണ്ഠമായി യോജിച്ചു (ഇജ്മാഅ്). ശറഇന്റെ ഉടമസ്ഥൻ (പ്രവാചകൻ) കൽപ്പിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ഈ മഹത്തായ അടയാളത്തെ (ശിആർ) പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യം വെച്ചത്."
"തീർച്ചയായും പുതുതായി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടവയെല്ലാം ബിദ്അത്താണ് [എല്ലാ ബിദ്അത്തുകളും വഴികേടുമാണ്]. ബിദ്അത്ത് രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളിലായി വരുന്നു:
ശറഇയ്യായ (മതപരമായ) ബിദ്അത്ത്: 'പുതുതായി ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടവയെല്ലാം ബിദ്അത്താണ്, എല്ലാ ബിദ്അത്തുകളും വഴികേടാണ്' എന്ന് ഹദീസിൽ വന്നത് ഇതാണ് (അതായത് ദീനിൽ അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ ചേർക്കൽ).
ലുഗവിയ്യായ (ഭാഷാപരമായ) ബിദ്അത്ത്: അമീറുൽ മുഅ്മിനീൻ ഉമർ ബിനുൽ ഖത്താബ് (റ), ജനങ്ങളെ തറാവീഹ് നിസ്കാരത്തിനായി ഒരുമിപ്പിക്കുകയും അത് തുടർന്നു പോരുകയും ചെയ്തപ്പോൾ പറഞ്ഞ 'നഅ്മൽ ബിദ്അത്തു ഹാദിഹി' (ഇത് എത്ര നല്ല ബിദ്അത്താണ്) എന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്."
"'അൽ-ഇഖ്തിയാർ' (Al-Ikhtiyar) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇപ്രകാരം പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു: ഇമാം അബൂ യൂസുഫ് (റ) തറാവീഹ് നിസ്കാരത്തെക്കുറിച്ചും ഉമർ (റ) ചെയ്ത പ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചും ഇമാം അബൂ ഹനീഫയോട് (റ) ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മറുപടി നൽകി:
'തറാവീഹ് എന്നത് സുന്നത്ത് മുഅക്കദ (ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള സുന്നത്ത്) ആണ്. ഉമർ (റ) അത് സ്വയം നിർമ്മിച്ചുണ്ടാക്കിയതല്ല, അദ്ദേഹം അതിൽ ഒരു ബിദ്അത്തുകാരനുമല്ല. തന്റെ പക്കലുള്ള വ്യക്തമായ ഒരു അടിസ്ഥാനത്തിന്റെ (അസ്ൽ) പിൻബലത്തിലും അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലിൽ (സ) നിന്നുള്ള അറിവിന്റെ (കല്പനയുടെ) അടിസ്ഥാനത്തിലുമല്ലാതെ അദ്ദേഹം അത് നിർവ്വഹിക്കാൻ കൽപ്പിച്ചിട്ടില്ല.'"
وَقِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ جَمَاعَةً سُنَّةٌ غَيْرُ بِدْعَةٍ، لِقَوْلِهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ»
"ഉമർ (റ) പറഞ്ഞ 'ഈ ബിദ്അത്ത് എത്ര നല്ലതാണ്' എന്ന വാചകത്തിൽ അദ്ദേഹം അതിനെ 'ബിദ്അത്ത്' എന്ന് വിളിക്കാൻ കാരണം: നബി (സ) ഇത് (ജമാഅത്തായി തുടരുന്ന രീതി) സ്ഥിരമായ ഒരു സുന്നത്തായി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നില്ല എന്നതിനാലും, അബൂബക്കർ (റ)ന്റെ കാലത്ത് ഇത് ഇപ്രകാരം ഇല്ലാതിരുന്നതിനാലുമാണ്.
ഇതിനെ പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം 'നഅ്മ' (എത്ര നല്ലത്) എന്ന് പറഞ്ഞത് ഇതിന്റെ ശ്രേഷ്ഠത അറിയിക്കാനാണ്; 'ബിദ്അത്ത്' എന്ന പേര് കേട്ട് ആരും ഈ പ്രവർത്തിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാതിരിക്കാനും വേണ്ടിയാണ്. 'നഅ്മ' എന്നത് എല്ലാ ഗുണങ്ങളെയും ഒരുമിച്ച് പറയുന്ന പദമാണ്, 'ബിഅ്സ' എന്നത് എല്ലാ തിന്മകളെയും ഒരുമിച്ച് പറയുന്ന പദവുമാണ്.
റമദാനിലെ രാത്രി നമസ്കാരം ജമാഅത്തായി നിർവ്വഹിക്കുക എന്നത് ഒരു സുന്നത്താണ്, അല്ലാതെ അതൊരു (അനാചാരമായ) ബിദ്അത്തല്ല. കാരണം നബി (സ) ഇപ്രകാരം കല്പിച്ചിട്ടുണ്ട്: 'നിങ്ങൾ എന്റെ ചര്യയും (സുന്നത്ത്), എനിക്ക് ശേഷമുള്ള സച്ചരിതരായ ഖുലഫാഉർ റാഷിദുകളുടെ ചര്യയും മുറുകെ പിടിക്കുക.'"
ആയിഷ(റ)യിൽ നിന്ന് നിവേദനം: "ഒരിക്കൽ അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) രാത്രിയിൽ പള്ളിയിൽ നിസ്കരിക്കുകയുണ്ടായി. അപ്പോൾ കുറേ ആളുകൾ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ചേർന്ന് നിസ്കരിച്ചു. അടുത്ത രാത്രിയിലും അദ്ദേഹം നിസ്കരിച്ചപ്പോൾ ആളുകൾ വർദ്ധിച്ചു. മൂന്നാമത്തെയോ നാലാമത്തെയോ രാത്രിയിൽ (അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം നിസ്കരിക്കാൻ) ആളുകൾ ഒത്തുകൂടി. എന്നാൽ അന്ന് രാത്രി അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) അവരുടെ അടുത്തേക്ക് (നിസ്കരിക്കാൻ) പുറപ്പെട്ടില്ല.
പ്രഭാതമായപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ചെയ്തത് (ഒത്തുകൂടിയത്) ഞാൻ കണ്ടു. നിങ്ങളുടെ അടുത്തേക്ക് വരാതിരിക്കാൻ എന്നെ തടഞ്ഞത് ഒരേയൊരു കാര്യമാണ്; ഈ നിസ്കാരം നിങ്ങളുടെ മേൽ നിർബന്ധമാക്കപ്പെടുമോ (ഫർളാക്കപ്പെടുമോ) എന്ന് ഞാൻ ഭയപ്പെട്ടു.' ഇത് റമദാൻ മാസത്തിലായിരുന്നു."
أَحْيَاهَا إِلَّا مَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّهُ وَيَرْضَاهُ وَلَمْ يَمْنَعْ مِنَ الْمُوَاظَبَةِ عَلَيْهِ إِلَّا خَشْيَةَ أَنْ يُفْرَضَ على أمته وكان بالمؤمنين رؤفا رَحِيمًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا عَلِمَ ذَلِكَ عُمَرُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلِمَ أَنَّ الْفَرَائِضَ لَا يُزَادُ فِيهَا وَلَا يُنْقَصُ مِنْهَا بَعْدَ مَوْتِهِ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ أَقَامَهَا لِلنَّاسِ وَأَحْيَاهَا وَأَمَرَ بِهَا وَذَلِكَ سَنَةَ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِنَ الْهِجْرَةِ وَذَلِكَ شَيْءٌ ادَّخَرَهُ اللَّهُ لَهُ وَفَضَّلَهُ بِهِ وَلَمْ يُلْهِمْ إِلَيْهِ أَبَا بَكْرٍ وَإِنْ كَانَ أَفْضَلَ مِنْ عُمَرَ وَأَشَدَّ سَبْقًا إِلَى كُلِّ خَيْرٍ بِالْجُمْلَةِ وَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ فَضَائِلُ خُصَّ بِهَا لَيْسَتْ لِصَاحِبِهِ أَلَا تَرَى إِلَى قَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْحَمُ أُمَّتِي بِأُمَّتِي أَبُو بَكْرٍ وَأَقْوَاهُمْ فِي دِينِ اللَّهِ عُمَرُ وَأَصْدَقُهُمْ حَيَاءً عُثْمَانُ وَأَقْضَاهُمْ عَلِيُّ بْنُ أبي طالب وأقرأهم أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَجَعَلَ لِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ خَصْلَةً أَفْرَدَهُ بِهَا لَمْ يَلْحَقْهُ فِيهَا صَاحِبُهُ وَكَانَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ يَسْتَحْسِنُ مَا فَعَلَ عُمَرُ مِنْ ذَلِكَ وَيُفَضِّلُهُ وَيَقُولُ نُورُ شَهْرِ الصَّوْمِ وَحَدَّثَنِي خَلَفُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ الْعَلَّافُ وَعَمْرُو بْنُ أَحْمَدَ بن عمرو
الكتاب: التمهيد لما في الموطأ من المعاني والأسانيد 8/109)
ابن عبد البر (368 - 463 هـ = 978 - 1071 م)
നഫ്ല് നിസ്കാരം ജമാഅത്തായി നിർവ്വഹിക്കൽ: സുന്നത്തായ നിസ്കാരങ്ങൾക്കായി ഒത്തുചേരാമെന്ന് ഇതിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.
ബാങ്കും ഇഖാമത്തും: സുന്നത്തായ നിസ്കാരങ്ങൾ അവയുടെ രീതി അനുസരിച്ച് ജമാഅത്തായി നിർവ്വഹിക്കുമ്പോൾ ബാങ്കോ ഇഖാമത്തോ ആവശ്യമില്ല. ഈ ഹദീസിൽ അത് പരാമർശിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിനാലാണിത്. അങ്ങനെയൊന്നുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ അത് ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുമായിരുന്നു. നഫ്ല് നിസ്കാരങ്ങൾക്ക് ബാങ്കും ഇഖാമത്തും ഇല്ലെന്ന കാര്യത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർ ഏകോപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തറാവീഹിന്റെ പദവി: റമദാനിലെ രാത്രി നമസ്കാരം അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) നിശ്ചയിച്ച സുന്നത്തുകളിൽ പെട്ടതാണ്; അത് പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടതുമാണ്. ഉമർ (റ) അത് പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ചപ്പോൾ പ്രവാചകൻ (സ) ഇഷ്ടപ്പെട്ടതും തൃപ്തിപ്പെട്ടതുമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അദ്ദേഹം അതിൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ടില്ല. പ്രവാചകൻ (സ) അത് ജമാഅത്തായി തുടരുന്നതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്നത് തന്റെ സമുദായത്തിന് അത് നിർബന്ധമാക്കപ്പെടുമോ എന്ന ഭയം കൊണ്ട് മാത്രമായിരുന്നു; അദ്ദേഹം വിശ്വാസികളോട് അങ്ങേയറ്റം അനുകമ്പയുള്ളവനും കരുണയുള്ളവനുമായിരുന്നു.
ഉമർ (റ) ചെയ്തത്: പ്രവാചകന്റെ മരണശേഷം നിർബന്ധ കർമ്മങ്ങളിൽ ഇനി വർദ്ധനവോ കുറവോ ഉണ്ടാവില്ല എന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹിജ്റ 14-ാം വർഷത്തിൽ ഉമർ (റ) അത് പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത് അല്ലാഹു ഉമർ (റ) ന് വേണ്ടി കരുതിവെച്ച ഒരു പുണ്യവും അദ്ദേഹത്തിന് നൽകിയ ശ്രേഷ്ഠതയുമാണ്. അബൂബക്കർ (റ), ഉമർ (റ) നെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനും എല്ലാ നന്മകളിലും മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്നവനുമായിരുന്നിട്ടും ഈ ഒരു കാര്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് നടപ്പിലാക്കാൻ പ്രചോദനം ലഭിച്ചില്ല.
ഓരോ സ്വഹാബിക്കും മറ്റുള്ളവർക്കില്ലാത്ത സവിശേഷതകൾ അല്ലാഹു നൽകിയിട്ടുണ്ട്. നബി (സ) പറഞ്ഞതുപോലെ: 'എന്റെ സമുദായത്തിൽ ഏറ്റവും കരുണയുള്ളവൻ അബൂബക്കറാണ്, അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിൽ ഏറ്റവും കരുത്തൻ ഉമറാണ്, ലജ്ജയുടെ കാര്യത്തിൽ ഏറ്റവും സത്യസന്ധൻ ഉസ്മാനാണ്, വിധി നടത്തുന്നതിൽ ഏറ്റവും മിടുക്കൻ അലിയാണ്, ഖുർആൻ പാരായണത്തിൽ മികച്ചുനിൽക്കുന്നത് ഉബയ്യുബ്നു കഅ്ബാണ്.'
ഉമർ (റ) തറാവീഹ് ജമാഅത്തായി നിശ്ചയിച്ചതിനെ അലി (റ) പ്രശംസിക്കുകയും ഇതിനെ 'നോമ്പ് മാസത്തിന്റെ പ്രകാശം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു."
തറാവീഹിന്റെ വിധി: തറാവീഹ് നിസ്കാരം വിശ്വാസികൾക്ക് നിർബന്ധമായ (ഫർള്) കാര്യമല്ല, മറിച്ച് പുണ്യകരമായ സുന്നത്താണ്.
ഉമർ (റ) ന്റെ നടപടി: തറാവീഹ് ജമാഅത്തായി നിസ്കരിക്കാൻ ഉമർ (റ) നൽകിയ നിർദ്ദേശം അദ്ദേഹം സ്വന്തമായി ഉണ്ടാക്കിയതല്ല. മറിച്ച് നബി (സ) മുൻപ് ചെയ്ത ഒരു മാതൃകയെ പിന്തുടരുക മാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.
നബി (സ) ഒഴിവാക്കിയ സാഹചര്യം: നബി (സ) പള്ളിയിൽ വരുന്നത് നിർത്തിയത് ആ നിസ്കാരം അല്ലാഹു മുസ്ലിംകൾക്ക് നിർബന്ധമാക്കിയാലോ എന്ന ഉത്കണ്ഠ കാരണമാണ്. പ്രവാചകന്റെ മരണശേഷം വഹ്യ് (ദിവ്യസന്ദേശം) നിലച്ചതോടെ ആ ഭയം ഇല്ലാതാവുകയും ഉമർ (റ) അത് പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.
