ക്രിസ്ത്യാനികളുടെ വിശ്വാസം..
അബുൽ ഫാത് മുഹമ്മദ് അബ്ദുൽ ഖരീം ശഹൃസ്ഥാനി പറയുന്നു...
قالوا:
وكمال الشخص الإنساني في ثلاثة أشياء: نبوة وإمامة وملكة وغيره من
الأنبياء كانوا موصوفين بهذه الصفات الثلاث أو ببعضها والمسيح عليه السلام
درجته فوق ذلك: لأنه: الابن الوحيد فلا نظير له ولا قياس له إلى غيره
من الأنبياء و هو الذي به غفرت ذلة آدم عليه السلام وهو الذي يحاسب
الخلق.[الملل والنحل 2/62 وفى نسخة 1/524]
"അവർ (ക്രൈസ്തവ പണ്ഡിതർ) പറഞ്ഞു: ഒരു മനുഷ്യ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ പൂർണ്ണത മൂന്ന് കാര്യങ്ങളിലാണുള്ളത്: പ്രവാചകത്വം (Nubuwwah), നേതൃത്വം (Imamah), അധികാരം (Malkah/Sovereignty) എന്നിവയാണവ. മറ്റ് പ്രവാചകന്മാരെല്ലാം ഈ മൂന്ന് ഗുണങ്ങളാലോ അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ ചിലതിനാലോ വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടവരാണ്.
എന്നാൽ മസീഹ് (ഈസാ നബി - അ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദവി അതിനേക്കാളൊക്കെ ഉയർന്നതാണ്. കാരണം: അദ്ദേഹം 'ഏകപുത്രൻ' (The Only Son) ആണ്. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന് തുല്യമായി ആരുമില്ല, മറ്റ് പ്രവാചകന്മാരുമായി അദ്ദേഹത്തെ താരതമ്യം ചെയ്യാൻ (ഖിയാസ്) സാധിക്കുകയുമില്ല. ആദം നബി (അ) വരുത്തിയ ആ പിശക് (Original Sin) പൊറുക്കപ്പെട്ടത് അദ്ദേഹം മുഖേനയാണ്. കൂടാതെ, സൃഷ്ടികളെ വിചാരണ ചെയ്യുന്നതും (Judgement) അദ്ദേഹമാണ്."
ശിയാക്കളുടെ വിശ്വാസം.
ആദം
നബിയുടെ(അ) പാപം പൊറുത്തു കൊടുത്തത് റസൂൽ(സ), അലി (റ), ഫാത്തിമ (റ),
ഹസൻ(റ), ഹുസൈൻ(റ) എന്നിവരെ കൊണ്ടുള്ള തവസ്സുൽ മുകാന്തിരം ആണെന്നാണ്...
وأخرج
ابن النجار عن ابن عباس قال " سألت رسول الله صلى الله عليه وسلم عن
الكلمات التي تلقاها آدم من ربه فتاب عليه قال: سأل بحق محمد، وعلي،
وفاطمة، والحسن، والحسين، إلا تبت علي فتاب عليه (Durre Manthur).
(ഇതൊരു
കെട്ടിച്ചമച്ച ഹദീസ് ആണ്..)
ഇബ്നു നജ്ജാർ ഇബ്നു അബ്ബാസ് (റ) വിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു; അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു:
"ആദം നബി (അ) തന്റെ രക്ഷിതാവിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുകയും അതുവഴി അദ്ദേഹത്തിന് അല്ലാഹു തൗബ (പാപമോചനം) നൽകുകയും ചെയ്ത ആ 'വചനങ്ങളെ' (കലിമാത്ത്) കുറിച്ച് ഞാൻ അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂലിനോട് (സ) ചോദിച്ചു.
അപ്പോൾ പ്രവാചകൻ (സ) പറഞ്ഞു: 'മുഹമ്മദ്, അലി, ഫാത്തിമ, ഹസൻ, ഹുസൈൻ എന്നിവരുടെ ഹഖ് (സ്ഥാനം) മുൻനിർത്തി എനിക്ക് നീ തൗബ നൽകേണമേ എന്ന് അദ്ദേഹം അല്ലാഹുവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു. അങ്ങനെ അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് തൗബ നൽകി (പാപം പൊറുത്തുകൊടുത്തു).'"
സൂഫികളുടെയും സമസ്തക്കാരുടെയും വിശ്വാസം.
ആദം നബിയുടെ(അ) പാപം പൊറുത്തു കൊടുത്തത് റസൂൽ(സ)യെ കൊണ്ടുള്ള തവസ്സുൽ മുകാന്തിരം ആണെന്നാണ്...
"ഉമര്
(റ) ല് അ) നിന്ന് ഉദ്ധരിക്കുന്നു. നബി (സ്വ) പറഞ്ഞു. ആദം (ല് നിന്ന്
പിഴവ് ഉണ്ടായപ്പോള് ആദം (അ) ഇങ്ങനെ പ്രാര്ഥിച്ചു. നാഥാ, മുഹമ്മദ് നബി
(സ്വ) യുടെ ഹഖ് കൊണ്ട് നീ എനിക്ക് പൊറുത്ത് തരണേ. അപ്പോള് അല്ലാഹു പറഞ്ഞു.
‘ആദം, താങ്കളെങ്ങനെയാണ് മുഹമ്മദ് (സ്വ) യെ അറിഞ്ഞത്? ഞാന് അവിടുത്തെ
സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ. അപ്പോള് ആദം
പ്രതികരിച്ചു. നാഥാ, നീ എന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും ആത്മാവ് നല്കുകയും
ചെയ്തപ്പോള് ഞാന് തല ഉയര്ത്തിനോക്കി. അപ്പോള് അര്ശിന്മേല് ലഇലാഹ
ഇല്ലല്ലാഹ മുഹമ്മദുറസൂലുല്ല’ എന്ന് എഴുതി വെച്ചതായി ഞാന് കണ്ടു. നിന്റെ
പേരിന്റെ കൂടെ നിനക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമുള്ളവരെയല്ലാതെ ചേര്ക്കുകയില്ലെന്ന്
ഞാന് മനസ്സിലാക്കി. അല്ലാഹു പറഞ്ഞു. അതെ താങ്കള് സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മുഹമ്മദ് (സ്വ) എനിക്ക് ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെട്ട വ്യക്തിതന്നെ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ
ഹഖ് കൊണ്ട് നിങ്ങള് എന്നോട് പ്രാര്ഥിക്കുക. ഞാന് നിങ്ങള്ക്ക് പൊറുത്തു
തന്നിരിക്കുന്നു’"
എന്നാല് എന്താണ് അല്ലാഹു നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് നോക്കാം...
ആദം നബിയുടെ(അ) പാപം പൊറുത്തുകൊടുത്തത് അല്ലഹുവിനൂടുള്ള ദുഅ കാരണമാണ്...
ചെയ്തുപോയ തെറ്റ് പൊറുത്തു കിട്ടാന് അല്ലാഹു ആദമിനു നിര്ദേശിച്ചു കൊടുത്ത പരിഹാര മാര്ഗ്ഗവും പരിശുദ്ധഖുര്ആനില് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ﻓَﺘَﻠَﻘَّﻰٰ ﺁﺩَﻡُ ﻣِﻦْ ﺭَﺑِّﻪِ ﻛَﻠِﻤَﺎﺕٍ ﻓَﺘَﺎﺏَ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ۚ ﺇِﻧَّﻪُ ﻫُﻮَ ﺍﻟﺘَّﻮَّﺍﺏُ ﺍﻟﺮَّﺣِﻴﻢُ
അനന്തരം ആദം തന്റെരക്ഷിതാവിങ്കല് നിന്ന് ചില വചനങ്ങള് സ്വീകരിച്ചു. (ആ വചനങ്ങള് മുഖേന പശ്ചാത്തപിച്ച) ആദമിന് അല്ലാഹു പാപമോചനം നല്കി. അവന് പശ്ചാത്താപം ഏറെ സ്വീകരിക്കുന്നവനും കരുണാനിധിയുമത്രെ. (Al-baqara-37)
അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് ചില വചനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു (പാശ്ച്ചാത്താപിക്കുകവഴി) ആദമിന്റെ പാപം പൊറുക്കപ്പെട്ടു എന്ന് ഖുർആൻ വ്യക്തമാക്കി.ആ വചനം എന്തായിരുന്നുവെന്നും ഖുർആൻ തന്നെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ﻗَﺎﻟَﺎ ﺭَﺑَّﻨَﺎ ﻇَﻠَﻤْﻨَﺎ ﺃَﻧْﻔُﺴَﻨَﺎ ﻭَﺇِﻥْ ﻟَﻢْ ﺗَﻐْﻔِﺮْ ﻟَﻨَﺎ ﻭَﺗَﺮْﺣَﻤْﻨَﺎ ﻟَﻨَﻜُﻮﻧَﻦَّ ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺨَﺎﺳِﺮِﻳﻦَ
അവര് രണ്ടുപേരും പറഞ്ഞു: ഞങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവേ, ഞങ്ങള് ഞങ്ങളോട് തന്നെ അക്രമം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. നീ ഞങ്ങള്ക്ക് പൊറുത്തുതരികയും, കരുണ കാണിക്കുകയും ചെയ്തില്ലെങ്കില് തീര്ച്ചയായും ഞങ്ങള് നഷ്ടം പറ്റിയവരുടെ കൂട്ടത്തിലായിരിക്കും. (Araf-23)
ഇതായിരുന്നു ആ വചനങ്ങൾ.അല്ലാഹു പഠിപ്പിച്ചു കൊടുക്കുകയും,ആദം നബി(അ)ഏറ്റു പറയുകയും ചെയ്ത ഈ വചനങ്ങൾ മൂലമാണ് ആദമിന്റെ പാപം പൊറുക്കപ്പെട്ടത്.ഒരു വിശധീകരണം ആവശ്യമില്ലാത്ത വിധം ഖുർആൻ തന്നെ അതു വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
ഇനി ഈ ഒരു വറോലയെ കുറിച്ച് ഇമാമുകള് എന്ത് പറഞ്ഞു എന്ന് കൂടി നോക്കാം...
ഹാഫിള് നൂറുദ്ധീന് ഹൈതമി:
13917 - وَعَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَمَّا أَذْنَبَ آدَمُ عَلَيْهِ السَّلَامُ الذَّنْبَ الَّذِي أَذْنَبَهُ رَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى الْعَرْشِ فَقَالَ: أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ إِلَّا غَفَرْتَ لِي، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ: وَمَا مُحَمَّدٌ؟ قَالَ: تَبَارَكَ اسْمُكَ، لَمَّا خَلَقْتَنِي رَفَعْتُ رَأْسِي إِلَى عَرْشِكَ فَرَأَيْتُ فِيهِ مَكْتُوبًا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ، فَعَلِمْتُ أَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ أَعْظَمَ عِنْدَكَ قَدْرًا مِمَّنْ جَعَلْتَ اسْمَهُ مَعَ اسْمِكَ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ: يَا آدَمُ، إِنَّهُ آخِرُ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ، وَإِنَّ أُمَّتَهُ آخِرُ الْأُمَمِ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ، وَلَوْلَا هُوَ مَا خَلَقْتُكَ» . رَوَاهُ الطَّبَرَانِيُّ فِي الْأَوْسَطِ وَالصَّغِيرِ، وَفِيهِ مَنْ لَمْ أَعْرِفْهُمْ.
الكتاب: مجمع الزوائد ومنبع الفوائد (8/253)
المؤلف: أبو الحسن نور الدين علي بن أبي بكر بن سليمان الهيثمي (المتوفى: 807هـ)
വിവർത്തനം
ഉമർ ഇബ്നുൽ ഖത്താബ്(റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: റസൂൽ (സ) പറഞ്ഞു:
"ആദം നബി(അ) താൻ ചെയ്ത തെറ്റ് (സ്വർഗത്തിൽ വെച്ച് വിലക്കപ്പെട്ട കനി ഭക്ഷിച്ചത്) ചെയ്തപ്പോൾ, അദ്ദേഹം തന്റെ തല സിംഹാസനത്തിലേക്ക് (അർശിലേക്ക്) ഉയർത്തിക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിച്ചു: 'അല്ലാഹുവേ, മുഹമ്മദ് നബിയുടെ പദവി (ഹഖ്) മുൻനിർത്തി നീ എനിക്ക് പൊറുത്തുതരണമെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.'
അപ്പോൾ അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് വെളിപാട് (വഹ്യ്) നൽകി: 'ആരാണ് മുഹമ്മദ്?'
ആദം(അ) മറുപടി പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ നാമം എത്രയോ പരിശുദ്ധമാണ്. നീ എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ അർശിലേക്ക് തലയുയർത്തി നോക്കി. അവിടെ "ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ് മുഹമ്മദുൻ റസൂലുള്ളാഹ്" എന്ന് എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു. അപ്പോൾ നിന്റെ നാമത്തോടൊപ്പം ആരുടെ പേരാണോ നീ ചേർത്തുവെച്ചിട്ടുള്ളത്, അവനായിരിക്കും നിന്റെ അടുക്കൽ ഏറ്റവും വലിയ പദവിയുള്ളവൻ എന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.'
അപ്പോൾ അല്ലാഹു അരുളി: 'ഹേ ആദം, നിന്റെ പരമ്പരയിൽ വരുന്ന അവസാനത്തെ പ്രവാചകനാണ് അദ്ദേഹം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമുദായം നിന്റെ സന്തതികളിൽ വരുന്ന അവസാനത്തെ സമുദായവുമാണ്. മുഹമ്മദ് ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ സൃഷ്ടിക്കുമായിരുന്നില്ല.'"
(തബറാനി തന്റെ 'അൽ-ഔസത്ത്', 'അൽ-സഗീർ' എന്നീ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്).
____________________________
ഇമാം അല് ഹാക്കിം:
5428 - أَخْبَرَنَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَغْدَادِيُّ، ثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْإِسْكَنْدَرَانِيُّ، بِمِصْرَ، ثَنَا أَبُو يَحْيَى الضَّرِيرُ زَيْدُ بْنُ الْحَسَنِ الْبَصْرِيُّ، ثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، أَنَّهُ قَالَ لِلْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ: «نَزِيِدُ فِي الْمَسْجِدِ» وَدَارُكَ قُرَيْبَةٌ مِنَ الْمَسْجِدِ، فَأَعْطِنَاهَا نَزِدْهَا فِي الْمَسْجِدِ، وَاقْطَعْ لَكَ أَوْسَعَ مِنْهَا، قَالَ: لَا أَفْعَلُ، قَالَ: إِذًا أَغْلِبُكَ عَلَيْهَا، قَالَ: لَيْسَ ذَاكَ لَكَ فَاجْعَلْ بَيْنِي وَبَيْنَكَ مَنْ يَقْضِي بِالْحَقِّ، قَالَ: وَمَنْ هُوَ؟ قَالَ: حُذَيْفَةُ بْنُ الْيَمَانِ، قَالَ: فَجَاءُوا إِلَى حُذَيْفَةَ فَقَصُّوا عَلَيْهِ، فَقَالَ حُذَيْفَةُ: عِنْدِي فِي هَذَا خَبَرُ، قَالَ: وَمَا ذَاكَ؟ قَالَ: إِنَّ دَاوُدَ النَّبِيَّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَرَادَ أَنْ يَزِيدَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ، وَقَدْ كَانَ بَيْتٌ قَرِيبٌ مِنَ الْمَسْجِدِ لِيَتِيمٍ فَطَلَبَ إِلَيْهِ فَأَبَى فَأَرَادَ دَاوُدُ أَنْ يَأْخُذَهَا مِنْهُ، فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَيْهِ إِنَّ أَنْزَهَ الْبُيُوتِ عَنِ الظُّلْمِ لِبَيْتِي، قَالَ: فَتَرَكَهُ، فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ: فَبَقِيَ شَيْءٌ، قَالَ: لَا، قَالَ: فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ، فَإِذَا مِيزَابٌ لِلْعَبَّاسِ شَارِعٌ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَسِيلَ مَاءُ الْمَطَرِ مِنْهُ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ عُمَرُ بِيَدِهِ، فَقَلَعَ الْمِيزَابَ، فَقَالَ: هَذَا الْمِيزَابُ لَا يَسِيلُ فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ وَالَّذِي بَعَثَ مُحَمَّدًا بِالْحَقِّ إِنَّهُ هُوَ الَّذِي وَضَعَ الْمِيزَابَ فِي هَذَا الْمَكَانِ، وَنَزَعْتَهُ أَنْتَ يَا عُمَرُ، فَقَالَ عُمَرُ: ضَعْ رِجْلَيْكَ عَلَى عُنُقِي لِتَرُدَّهُ إِلَى مَا كَانَ هَذَا فَفَعَلَ ذَلِكَ الْعَبَّاسُ، ثُمَّ قَالَ: الْعَبَّاسُ قَدْ أَعْطَيْتُكَ الدَّارَ تَزِيدُهَا فِي مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَزَادَهَا عُمَرُ فِي الْمَسْجِدِ، ثُمَّ قَطَعَ لِلْعَبَّاسِ دَارًا أَوْسَعَ مِنْهَا بِالزَّوْرَاءِ «هَذَا حَدِيثٌ كَتَبْنَاهُ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ، وَأَبِي عَلِيٍّ الْحَافِظِ عَلَيْهِ وَلَمْ يَكْتُبْهُ إِلَّا بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَالشَّيْخَانِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا لَمْ يَحْتَجَّا بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، وَقَدْ وَجَدْتُ لَهُ شَاهِدًا مِنْ حَدِيثِ أَهْلِ الشَّامِ»
الكتاب: المستدرك على الصحيحين(3/374)
أبو عبد الله الحاكم (321 - 405هـ، 933 - 1015م).
ബുഖാരി, മുസ്ലിം (റ) യും അബ്ദുല് റഹ്മാന് ബിന് സയീദ് ബിന് അസ്ലം-ല് നിന്നും തെളിവ് എടുക്കാറില്ല.
____________________________
ഇമാം ബൈഹഖി:
عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«لَمَّا اقْتَرَفَ آدَمُ الْخَطِيئَةَ، قَالَ: يَا رَبِّ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ لَمَا غَفَرْتَ لِي، فَقَالَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: يَا آدَمُ! وَكَيْفَ عَرَفْتَ مُحَمَّدًا وَلَمْ أَخْلُقْهُ؟ قَالَ:
لِأَنَّكَ يَا رَبِّ لَمَّا خَلَقْتَنِي بِيَدِكَ وَنَفَخْتَ فِيَّ مِنْ رُوحِكِ رَفَعَتُ رَأْسِي فَرَأَيْتُ عَلَى قَوَائِمِ الْعَرْشِ مَكْتُوبًا لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ، فَعَلِمْتُ أَنَّكَ لَمْ تُضِفْ إِلَى اسْمِكَ إِلَّا أَحَبَّ الْخَلْقِ إِلَيْكَ، فَقَالَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: صَدَقْتَ يَا آدَمُ إِنَّهُ لَأُحِبُّ الْخَلْقِ إِلَيَّ وَإِذْ سَأَلْتَنِي بِحَقِّهِ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكَ، وَلَوْلَا مُحَمَّدٌ مَا خَلَقْتُكَ. تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ [ (62) ] ، مِنَ هَذَا الْوَجْهِ عَنْهُ،
وَهُوَ ضَعِيفٌ [وَاللهُ أَعْلَمُ]
الكتاب: دلائل النبوة ومعرفة أحوال صاحب الشريعة(5/489)
البيهقي (384 - 458 هـ = 994 - 1066 م)
ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ് (റ) വിൽ നിന്ന് നിവേദനം; അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) പറഞ്ഞു:
"ആദം നബി (അ) ആ പിശക് (അറിയാതെ സംഭവിച്ച തെറ്റ്) ചെയ്തപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിച്ചു: 'എന്റെ രക്ഷിതാവേ, മുഹമ്മദ് നബിയുടെ (സ) ഹഖ് (സ്ഥാനം) കൊണ്ട് എനിക്ക് നീ പൊറുത്തുതരണമേ എന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.'
അപ്പോൾ അല്ലാഹു ചോദിച്ചു: 'ഓ ആദം, ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുപോലുമില്ലാത്ത മുഹമ്മദിനെ താങ്കൾ എങ്ങനെ അറിഞ്ഞു?'
ആദം നബി (അ) പറഞ്ഞു: 'എന്റെ രക്ഷിതാവേ, നീ നിന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് എന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിന്റെ റൂഹിൽ നിന്ന് എനിക്ക് നൽകുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ തല ഉയർത്തി നോക്കി. അപ്പോൾ അർശിന്റെ തൂണുകളിൽ "ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹു മുഹമ്മദുൻ റസൂലുള്ളാഹി" എന്ന് എഴുതിവെച്ചിരിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു. നിന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ പേരല്ലാതെ നിന്റെ നാമത്തോടൊപ്പം നീ ചേർത്തു വെക്കില്ല എന്ന് അപ്പോൾ എനിക്ക് മനസ്സിലായി.'
അപ്പോൾ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: 'ഓ ആദം, താങ്കൾ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. തീർച്ചയായും സൃഷ്ടികളിൽ എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ അദ്ദേഹമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹഖ് കൊണ്ട് താങ്കൾ എന്നോട് ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ താങ്കൾക്ക് പൊറുത്തുതന്നിരിക്കുന്നു. മുഹമ്മദ് ഇല്ലായിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ താങ്കളെ സൃഷ്ടിക്കുമായിരുന്നില്ല.'"
"ഈ പരമ്പരയിലൂടെ ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നതിൽ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സൈദ് ബിൻ അസ്ലം മാത്രമാണ് ഉള്ളത് (അദ്ദേഹം ഇതിൽ ഒറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു). അദ്ദേഹം (ഹദീസ് നിവേദനത്തിൽ) ബലഹീനനാണ് (ദഈഫ്). അല്ലാഹുവാണ് ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്നവൻ."
ഈ പാഠഭാഗത്തിന്റെ അവസാനം നൽകിയിട്ടുള്ള കുറിപ്പുകൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്:
തഫർറുദ് (التفرد): ഈ ഹദീസ് അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലം എന്ന വ്യക്തിയിലൂടെ മാത്രമാണ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത് (തഫർറുദ്).
വിമർശനം (ضعيف): ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കുന്നത് പോലെ ഈ നിവേദകൻ 'ദഈഫ്' (ദുർബലൻ) ആണ്.
പണ്ഡിത അഭിപ്രായം: പ്രമുഖ ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാർ (ഉദാഹരണത്തിന് ഇമാം ദഹബി) ഈ ഹദീസ് 'ബാത്വിൽ' (അടിസ്ഥാനരഹിതം) ആണെന്ന് വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിലെ നിവേദകനായ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ഹദീസ് നിവേദന രംഗത്ത് അങ്ങേയറ്റം ദുർബലനായിട്ടാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.
____________________________
ഇനി ഇമാം സുയൂത്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ തഫ്സീറില് കൊടുത്തതായി കാണാം :
وَأخرج ابْن النجار عَن ابْن عَبَّاس قَالَ سَأَلت رَسُول الله صلى الله عَلَيْهِ وَسلم عَن الْكَلِمَات الَّتِي تلقاها آدم من ربه فَتَابَ عَلَيْهِ قَالَ: سَأَلَ بِحَق مُحَمَّد وَعلي وَفَاطِمَة وَالْحسن وَالْحُسَيْن إِلَّا تبت عَليّ فَتَابَ عَلَيْهِ
الكتاب: الدر المنثور(1/147)
السُّيوطي، جلال الدين (849 - 911 هـ، 1445 - 1505 م).
മലയാളം വിവർത്തനം
ഇബ്നു അബ്ബാസ്(റ) നിവേദനം ചെയ്തതായി ഇബ്നു നജ്ജാർ ഉദ്ധരിക്കുന്നു:
"ആദം നബി(അ) തന്റെ രക്ഷിതാവിൽ നിന്ന് സ്വീകരിച്ച വാക്കുകൾ (അദ്ദേഹത്തിന് അല്ലാഹു പൊറുത്തുകൊടുക്കാൻ കാരണമായ വാക്കുകൾ) ഏതാണെന്ന് ഞാൻ റസൂൽ (സ) യോട് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ നബി(സ) പറഞ്ഞു:
മുഹമ്മദ്, അലി, ഫാത്തിമ, ഹസൻ, ഹുസൈൻ എന്നിവരുടെ പദവി (ഹഖ്) മുൻനിർത്തി നീ എനിക്ക് പൊറുത്തുതരേണമേ എന്ന് ആദം(അ) അല്ലാഹുവിനോട് അപേക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ അല്ലാഹു അദ്ദേഹത്തിന് മാപ്പുനൽകി (തൗബ സ്വീകരിച്ചു)."
ഈ റിപ്പോർട്ട് ഹദീസ് നിദാനശാസ്ത്ര പ്രകാരം അങ്ങേയറ്റം ദുർബലമാണ് (ശദീദുൽ ളൗഫ്). ഇതിലെ ചില നിവേദകർ വിശ്വാസയോഗ്യരല്ലെന്ന് ഇമാം ദഹബി ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രമുഖ പണ്ഡിതന്മാർ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
381 - حديث: "أن آدم قال عند معصيته ... " 1/ 338.
الحديث البيهقي والطبراني من حديث عمر بسند ضعيف.
مناهل الصفا في تخريج أحاديث الشفا(94)
السُّيوطي، جلال الدين (849 - 911 هـ، 1445 - 1505 م).
ബൈഹക്കി, തബ്രാനി യില് ഉള്ള ഉമര് (റ) വിന്റെ ഹദീസ് പരമ്പര ദുര്ബ്ബലം ആണ്.
____________________________
فقال الله تعالى: صدقت يا آدم، إنه لأحب الخلق إليّ، وإذا سألتني بحقه قد غفرت لك، ولولا محمد ما خلقتك" رواه البيهقي من دلائله من حديث عبد الرحمن بن زيد بن أسلم وقال تفرد به عبد الرحمن ورواه الحاكم وصححه، وذكره الطبراني وزاد فيه: وهو آخر الأنبياء من ذريتك.
وفي حديث سلمان عند ابن عساكر قال: هبط جبريل على النبي صلى الله عليه وسلم فقال: إن ربك يقول: إن كنت اتخذت إبراهيم خليلا، فقد اتخذتك حبيبًا........
__________
"فقال الله تعالى: صدقت يا آدم إنه لأحب الخلق إليّ، وإذا سألتني" تعليلية، أي: ولسؤالك إياي "بحقه قد غفرت لك ولولا محمد ما خلقتك، رواه البيهقي" ونقلته "من دلائله"، أي: كتابه دلائل النبوة الذي قال فيه الحافظ الذهبي: عليك به فإنه كله هدى ونور، "من حديث عبد الرحمن بن زيد بن أسلم" المدني عن أبيه وابن المنكدر، وعنه أصبغ وقتيبة وهشام ضعفوه له تفسير توفي سنة اثنتين وثمانين ومائة. "وقال" البيهقي: "تفرد به عبد الرحمن" أي: لم يتابعه عليه غيره فهو غريب مع ضعف روايه،
الكتاب: شرح الزرقاني على المواهب اللدنية بالمنح المحمدية(1/120)
الزُّرقاني، عبد الباقي (1055 - 1122هـ، 1645 -1710م).
മലയാളം വിവർത്തനം"അല്ലാഹു അരുളി: ആദം, നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. തീർച്ചയായും എനിക്ക് സൃഷ്ടികളിൽ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ അദ്ദേഹമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പദവി (ഹഖ്) മുൻനിർത്തി നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ നിനക്ക് പൊറുത്തുതന്നിരിക്കുന്നു. മുഹമ്മദ് ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ സൃഷ്ടിക്കുമായിരുന്നില്ല."
"ഇത് അബ്ദുറഹ്മാൻ മാത്രമാണ് നിവേദനം ചെയ്തത്" (تفرد به عبد الرحمن). അതായത്: അദ്ദേഹത്തെ പിന്താങ്ങിക്കൊണ്ട് (Mutabi') മറ്റാരും ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടില്ല. അതിനാൽ, നിവേദകൻ ദുർബലനാണെന്നതിനോടൊപ്പം തന്നെ ഇതൊരു 'ഗരീബ്' (അപരിചിതമായ/ഒറ്റപ്പെട്ട) റിപ്പോർട്ട് കൂടിയാണ്.
____________________________
ഇമാം ഇബ്ന് ഹജര് അസ്ഖലാനി :
[1451] "عبد الله" ابن مسلم أبو الحارث الفهري روى عن إسماعيل بن مسلمة بن قعنب عبد الرحمن بن يزيد بن أسلم خبرا باطلا فيه "يا آدم لولا محمد ما خلقتك" رواه البيهقي في دلائل النبوة انتهى قلت لا أستبعد أن يكون هو الذي قبله فأنه من طبقته.
الكتاب: لسان الميزان(3/360)
ابن حَجَر العَسْقلاني (773هـ - 852هـ، 1372م - 1448م).
"അബ്ദുള്ള" ബിൻ മുസ്ലിം അബുൽ ഹാരിസ് അൽ-ഫിഹ്രി: ഇദ്ദേഹം ഇസ്മാഈൽ ബിൻ മുസ്ലിമ ബിൻ ഖഅ്നബ് വഴിയും, അദ്ദേഹം അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലം വഴിയും അടിസ്ഥാനരഹിതമായ (ബാത്വിലായ - باطلا) ഒരു വാർത്ത നിവേദനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. "ഹേ ആദം, മുഹമ്മദ് ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ സൃഷ്ടിക്കുമായിരുന്നില്ല" എന്നതാണത്. ഇമാം ബൈഹഖി തന്റെ 'ദലാഇലുന്നുബുവ്വ'യിൽ ഇത് ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുണ്ട്. (ഇബ്നു ഹജർ അൽ-അസ്ഖലാനിയുടെ വാക്കുകൾ ഇവിടെ അവസാനിക്കുന്നു).
ഞാൻ (ഇമാം ദഹബി) പറയുന്നു: ഇതിന് തൊട്ടുമുമ്പ് പരാമർശിച്ച വ്യക്തി തന്നെയാവാം ഇദ്ദേഹമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. കാരണം ഇവർ രണ്ടുപേരും ഒരേ കാലഘട്ടത്തിലുള്ളവരാണ് (ത്വബഖഃ).
____________________________
ഇമാം ബൈഹഖി ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിച്ചതിനു ശേഷ പറയുന്നു :
تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ مِنَ هَذَا الْوَجْهِ عَنْهُ، وَهُوَ ضَعِيفٌ،
الكتاب: دلائل النبوة (5/488)
البيهقي (384 - 458 هـ = 994 - 1066 م)
"ഈ രീതിയിലുള്ള നിവേദന പരമ്പര വഴി അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സൈദ് ബിൻ അസ്ലം മാത്രമാണ് ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുള്ളത് (തഫർറദ ബിഹി). അദ്ദേഹം (ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിൽ) ദുർബലനാണ് (ദഈഫ്)."
ഇമാം ബൈഹഖിയുടെവാക്കുകളെഇമാംഇബ്ന്കസീര് (റ)ഉദ്ധരിക്കുന്നു.
وَرَوَى الْحَاكِمُ أَيْضًا، والْبَيْهَقِيُّ، وَابْنُ عَسَاكِرَ مِنْ طَرِيقِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَمَّا اقْتَرَفَ آدَمُ الْخَطِيئَةَ قَالَ: يَا رَبِّ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ إِلَّا غَفَرْتَ لِي. فَقَالَ اللَّهُ: فَكَيْفَ عَرَفْتَ مُحَمَّدًا وَلَمْ أَخْلُقْهُ بَعْدُ. فَقَالَ: يَا رَبِّ لِأَنَّكَ لَمَّا خَلَقْتَنِي بِيَدِكَ، وَنَفَخْتَ فِيَّ مَنْ رُوحِكَ رَفَعْتُ رَأْسِي فَرَأَيْتُ عَلَى قَوَائِمِ الْعَرْشِ مَكْتُوبًا: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. فَعَلِمْتُ أَنَّكَ لَمْ تُضِفْ إِلَى اسْمِكَ إِلَّا أَحَبَّ الْخَلْقِ إِلَيْكَ. فَقَالَ اللَّهُ: صَدَقْتَ يَا آدَمُ إِنَّهُ لَأَحَبُّ الْخَلْقِ إِلَيَّ، وَإِذْ سَأَلْتَنِي بِحَقِّهِ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكَ، وَلَوْلَا مُحَمَّدٌ مَا خَلَقْتُكَ» . قَالَ الْبَيْهَقِيُّ تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ، وَهُوَ ضَعِيفٌ،
الكتاب: البداية والنهاية (1/190)
ابن كثير القرشي (700 - 774هـ).ഹക്കീം, ബൈഹഖി, ഇബ്നു അസാക്കിർ എന്നിവർ അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലം വഴി, അദ്ദേഹം തന്റെ പിതാവിൽ നിന്നും, അദ്ദേഹം തന്റെ പിതാമഹനിൽ നിന്നും, ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ് (റ) വിൽ നിന്നും നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: അല്ലാഹുവിന്റെ റസൂൽ (സ) പറഞ്ഞു:
"ആദം നബി (അ) പിഴവ് ചെയ്തപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിച്ചു: 'എന്റെ റബ്ബേ, മുഹമ്മദ് നബിയുടെ ഹഖ് (സ്ഥാനം) മുൻനിർത്തി എന്നോട് പൊറുക്കണമെന്ന് ഞാൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.' അപ്പോൾ അല്ലാഹു ചോദിച്ചു: 'ആദമേ, ഞാൻ മുഹമ്മദിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന് മുൻപേ നീ എങ്ങനെയാണ് അദ്ദേഹത്തെ അറിഞ്ഞത്?' ആദം നബി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'എന്റെ റബ്ബേ, നീ നിന്റെ കൈകൾ കൊണ്ട് എന്നെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിന്റെ റൂഹ് (ആത്മാവ്) എന്നിൽ ഊതുകയും ചെയ്തപ്പോൾ ഞാൻ തല ഉയർത്തി നോക്കി. അപ്പോൾ അർശിന്റെ തൂണുകളിൽ 'ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്, മുഹമ്മദുൻ റസൂലുള്ളാഹ്' എന്ന് എഴുതിയിരിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു. നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട സൃഷ്ടിയുടെ പേരല്ലാതെ നിന്റെ പേരിനോടൊപ്പം നീ ചേർക്കുകയില്ല എന്ന് അപ്പോൾ എനിക്ക് മനസ്സിലായി.' അപ്പോൾ അല്ലാഹു പറഞ്ഞു: 'ആദമേ, നീ സത്യമാണ് പറഞ്ഞത്. തീർച്ചയായും സൃഷ്ടികളിൽ എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടവൻ അദ്ദേഹമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹഖ് മുൻനിർത്തി നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ നിനക്ക് പൊറുത്തുതന്നിരിക്കുന്നു. മുഹമ്മദ് ഇല്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ സൃഷ്ടിക്കുമായിരുന്നില്ല.'"
ഇമാം ബൈഹഖി പറഞ്ഞു: "അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലം മാത്രമാണ് ഈ വഴിയിലൂടെ ഇത് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുള്ളത്, അദ്ദേഹം 'ദഈഫ്' (ബലഹീനൻ) ആണ്."
____________________________
ഇമാം ഹാക്കിം പറയുന്നു :
عبد الرَّحْمَن بن زيد بن أسلم روى عَن أَبِيه أَحَادِيث مَوْضُوعَة لَا يخفى على من تأملها من أهل الصَّنْعَة أَن الْحمل فِيهَا عَلَيْهِ
الكتاب: المدخل إلى الصحيح (1/154)
أبو عبد الله الحاكم (321 - 405هـ، 933 - 1015م).
"അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലം തന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന് നിർമ്മിതമായ (മൗദൂഅ് - موضوعة) പല ഹദീസുകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ കലയിൽ (ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിൽ) വൈദഗ്ധ്യമുള്ള ഒരാൾ അത് പരിശോധിച്ചാൽ, ആ കള്ളങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം അദ്ദേഹത്തിനാണെന്ന (അബ്ദുറഹ്മാനാണെന്ന) കാര്യം മറച്ചുവെക്കപ്പെടുകയില്ല."
____________________________
ഇബ്ന് തീമിയ (റ) പറയുന്നു :
495 - قلت: ورواية الحاكم لهذا الحديث مما أنكر عليه، فإنه نفسه قد قال في كتاب المدخل (1) إلى معرفة الصحيح من السقيم: عبد الرحمن بن زيد بن أسلم روى عن أبيه أحاديث موضوعة لا يخفى على من تأملها من أهل الصنعة أن الحمل فيها عليه.
496 - قلت: وعبد الرحمن بن زيد بن أسلم ضعيف باتفاقهم يغلط كثيراً، ضعفه أحمد بن حنبل (2) وأبو زرعة وأبو حاتم (3) والنسائي (4) ، والدارقطني (5) وغيرهم، وقال أبو حاتم بن حبان: كان يقلب الأخبار وهو لا يعلم، حتى كثر ذلك من روايته، من رفع المراسيل وإسناد الموقوف فاستحق الترك (6) .
الكتاب: قاعدة جليلة في التوسل والوسيلة (1/182)
ابن تيمِيَّة، تقي الدين (661 - 728 هـ، 1263 - 1328 م).
ഇമാം ഹാക്കിം ഈ ഹദീസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ ഉന്നയിക്കപ്പെട്ട വിമർശനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. കാരണം, അദ്ദേഹം തന്നെ തന്റെ 'അൽ-മദ്ഖൽ ഇലാ മഅ്രിഫത്തിസ് സ്വഹീഹ് മിനസ് സഖീം' എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്:
'അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലം തന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന് 'മൗദൂഅ്' (നിർമ്മിതം/വ്യാജം) ആയ പല ഹദീസുകളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. ഈ കലയിൽ (ഹദീസ് ശാസ്ത്രത്തിൽ) അവഗാഹമുള്ളവർക്ക് ആ ഹദീസുകളുടെ കുറ്റം അദ്ദേഹത്തിന് മേലാണെന്ന കാര്യം പരിശോധിച്ചാൽ മനസ്സിലാക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ.'
496 അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലം ബലഹീനനാണെന്ന കാര്യത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർ ഏകോപിച്ചിരിക്കുന്നു (ഇജ്മാഅ്). അദ്ദേഹത്തിന് ധാരാളം തെറ്റുകൾ സംഭവിക്കാറുണ്ട്. ഇമാം അഹ്മദ് ബിൻ ഹൻബൽ, അബൂ സുർഅ, അബൂ ഹാതിം, നസാഈ, ദാറഖുത്നി തുടങ്ങിയവർ അദ്ദേഹത്തെ 'ദഈഫ്' (ബലഹീനൻ) ആയി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
അബൂ ഹാതിം ബിൻ ഹിബ്ബാൻ പറഞ്ഞു: 'അദ്ദേഹം അറിയാതെ തന്നെ വാർത്തകൾ കീഴ്മേൽ മറിച്ചു പറയുമായിരുന്നു (ഹദീസുകൾ പരസ്പരം മാറിപ്പോകുക). മുർസലായ (പരമ്പര മുറിഞ്ഞ) ഹദീസുകളെ മർഫൂഅ് ആയും (നബിയിലേക്ക് ചേർത്തും), മൗഖൂഫായ (സ്വഹാബിയുടെ വാക്കുകൾ) ഹദീസുകളെ ഇസ്നാദോടു കൂടിയും അദ്ദേഹം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് വർദ്ധിച്ചു. അതിനാൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ (മത്റൂക്) എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം അർഹനായി.'"
ഇമാം അലി ബിന് മുഹമ്മദ് ബിന് ഇറാഖു അല് കിനാനി :
(105) عبد الله بن مُسلم الفِهري عَن إِسْمَاعِيل بن مُسلم بن قعنب عَن عبد الرَّحْمَن بن زيد بن أسلم بِخَبَر بَاطِل.
الكتاب: تنزيه الشريعة المرفوعة عن الأخبار الشنيعة الموضوعة(1/76)
ابن عراق (907 - 963 هـ = 1502 - 1556 م)
"അബ്ദുല്ലാ ബിൻ മുസ്ലിം അൽ-ഫിഹ്രി, ഇസ്മാഈൽ ബിൻ മുസ്ലിം ബിൻ ഖഅ്നബ് വഴി, അബ്ദുറഹ്മാൻ ബിൻ സെയ്ദ് ബിൻ അസ്ലമിൽ നിന്ന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത ഈ വാർത്ത (ഹദീസ്) 'ബാത്തിൽ' (അടിസ്ഥാനരഹിതം/വ്യാജം) ആണ്."
____________________________
