فقد ثَبت فِي التَّشَهُّد مُخَاطبَة النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُوَ لَا يسمع جَمِيع ذَلِك قطعا فخطاب الْمَوْتَى بِالسَّلَامِ فِي قَول الَّذِي يدْخل الْمقْبرَة السَّلَام عَلَيْكُم أهل الْقُبُور من الْمُؤمنِينَ لَا يسْتَلْزم أَنهم يسمعُونَ ذَلِك بل هُوَ بِمَعْنى الدُّعَاء فالتقدير اللَّهُمَّ اجْعَل السَّلَام عَلَيْكُم كَمَا تقدر فِي قَوْلنَا الصَّلَاة وَالسَّلَام عَلَيْك يَا رَسُول الله فَإِن الْمَعْنى اللَّهُمَّ اجْعَل الصَّلَاة وَالسَّلَام على رَسُول الله فقد ثَبت فِي الحَدِيث الصَّحِيح فِي أَن العَبْد إِذا قَالَ السَّلَام علينا وعَلى عباد الله الصَّالِحين أصَاب كل عبد صَالح // صَحِيح // فَهُوَ خبر بِمَعْنى الطّلب فالتقدير اللَّهُمَّ سلم عَلَيْهِم وَالله أعلم
വിവർത്തനം
അബ്ദുൽ ഹഖ് അടക്കമുള്ള ഒരു വിഭാഗം പണ്ഡിതന്മാർ, മരിച്ചവർക്ക് കേൾക്കാൻ കഴിയുമെന്നതിന് തെളിവായി മരിച്ചവർക്ക് സലാം ചൊല്ലുന്നത് സുന്നത്താണെന്ന കാര്യത്തെയാണ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്. അവർ പറയുന്നു: "അവർ സലാം കേൾക്കുന്നില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ അവരോടുള്ള ഈ അഭിസംബോധന അർത്ഥശൂന്യമാകുമായിരുന്നു."
എന്നാൽ ഇതൊരു ദുർബലമായ വാദമാണ് (بحث ضَعِيف). കാരണം ഇതിന് വിരുദ്ധമായ മറ്റൊരു സാധ്യത കൂടി അവിടെയുണ്ട്:
അത്തഹിയ്യാത്തിലെ ഉദാഹരണം: നമ്മൾ നിസ്കാരത്തിൽ 'അത്തഹിയ്യാത്ത്' ഓതുമ്പോൾ നബി(സ)യെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് സലാം ചൊല്ലുന്നുണ്ട് (). എന്നാൽ ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗത്തുനിന്നും ചൊല്ലുന്ന ഇതെല്ലാം അവിടുന്ന് നേരിട്ട് കേൾക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഇതിനർത്ഥമില്ല.
അർത്ഥം: ഖബർ സിയാറത്ത് ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ 'അസ്സലാമു അലൈക്കും അഹ്ലൽ ഖുബൂർ' (ഖബറിലെ വിശ്വാസികളേ, നിങ്ങൾക്ക് സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ) എന്ന് പറയുമ്പോൾ അവർ അത് കേൾക്കുന്നു എന്നത് നിർബന്ധമില്ല. മറിച്ച്, അതൊരു പ്രാർത്ഥനയുടെ (ദുആ) അർത്ഥത്തിലാണ്.
ഉദ്ദേശ്യം: "അല്ലാഹുവേ, ഇവരിലേക്ക് സമാധാനം എത്തിക്കേണമേ" എന്നതാണ് ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഉദ്ദേശ്യം. നബി(സ)യുടെ മേൽ സ്വലാത്തും സലാമും ചൊല്ലുമ്പോൾ "അല്ലാഹുവേ, നബി(സ)ക്ക് നീ സമാധാനവും ഗുണവും നൽകേണമേ" എന്ന് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് പോലെയാണിത്.
ഒരു സ്വഹീഹായ ഹദീസിൽ വന്നതുപോലെ, ഒരടിമ "അസ്സലാമു അലൈനാ വഅലാ ഇബാദില്ലാഹി സ്വാലിഹീൻ" (ഞങ്ങൾക്കും അല്ലാഹുവിന്റെ സദ്വൃത്തരായ അടിമകൾക്കും സമാധാനം ഉണ്ടാകട്ടെ) എന്ന് പറയുമ്പോൾ അത് ആകാശഭൂമികളിലുള്ള എല്ലാ സദ്വൃത്തരായ അടിമകൾക്കും ലഭിക്കുന്നു. ഇവിടെയും അതൊരു പ്രാർത്ഥനയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. അതായത്, "അല്ലാഹുവേ, അവർക്ക് നീ സമാധാനം നൽകേണമേ" എന്ന പ്രാർത്ഥനയാണത്. അള്ളാഹുവിനാണ് ഏറ്റവും അറിയാവുന്നത്.
