ഇസ്തിഗായെ എതിര്‍ത്തത് ഇബ്ന്‍ തീമിയയുടെ കാലശേഷം ആണോ???

ഇസ്തിഗായെ എതിര്‍ത്തത് ഇബ്ന്‍ തീമിയയുടെ കാലശേഷം ആണോ???

സ്വാലിഹുളായ മരണപ്പെട്ടവരുടെ കാര്യത്തിലാണ് ആദ്യമായി ശരീഅത്തില്‍ നിന്നും വ്യതിചലിച്ചതും, ആരാധന തുടങ്ങിയതും എന്ന് കൃത്യമായി തഫ്സീറുകളില്‍ കാണാം.

 وَلِهَذَا قَالَ هَاهُنَا: وَمَكَرُوا مَكْراً كُبَّاراً وَقالُوا لَا تَذَرُنَّ آلِهَتَكُمْ وَلا تَذَرُنَّ وَدًّا وَلا سُواعاً وَلا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْراً وَهَذِهِ أَسْمَاءُ أَصْنَامِهِمُ الَّتِي كَانُوا يَعْبُدُونَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ.
قَالَ الْبُخَارِيُّ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، وَقَالَ عَطَاءٌ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ:
صَارَتِ الْأَوْثَانُ الَّتِي كَانَتْ فِي قَوْمِ نُوحٍ فِي الْعَرَبِ بَعْدُ: أَمَّا وَدٌّ فَكَانَتْ لِكَلْبٍ بِدَوْمَةِ الْجَنْدَلِ، وَأَمَّا سُوَاعٌ فَكَانَتْ لِهُذَيْلٍ، وَأَمَّا يَغُوثُ فَكَانَتْ لِمُرَادَ ثُمَّ لِبَنِي غُطَيْفٍ بِالْجُرُفِ عند سبأ، وأما يَعُوقُ فَكَانَتْ لِهَمْدَانَ، وَأَمَّا نَسْرٌ فَكَانَتْ لِحَمِيرَ لِآلِ ذِي كَلَاعٍ وَهِيَ أَسْمَاءُ رِجَالٍ صَالِحِينَ مِنْ قَوْمِ نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ، فَلَمَّا هَلَكُوا أَوْحَى الشَّيْطَانُ إِلَى قَوْمِهِمْ أَنِ انْصِبُوا إِلَى مَجَالِسِهِمُ الَّتِي كَانُوا يَجْلِسُونَ فِيهَا أَنْصَابًا وَسَمُّوهَا بِأَسْمَائِهِمْ فَفَعَلُوا فَلَمْ تُعْبَدْ حَتَّى إِذَا هَلَكَ أُولَئِكَ وَتَنَسَّخَ الْعِلْمُ عُبِدَتْ «2» . وَكَذَا رُوِيَ عَنْ عِكْرِمَةَ وَالضَّحَّاكِ وَقَتَادَةَ وَابْنِ إِسْحَاقَ نَحْوُ هَذَا، وَقَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ: هَذِهِ أَصْنَامٌ كَانَتْ تُعْبَدُ فِي زَمَنِ نُوحٍ.
وَقَالَ ابْنُ جَرِيرٍ «3» : حَدَّثَنَا ابْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا مِهْرَانُ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُوسَى عَنْ محمد بن قيس وَلا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْراً قَالَ: كَانُوا قَوْمًا صَالِحِينَ بَيْنَ آدَمَ وَنُوحٍ وَكَانَ لَهُمْ أَتْبَاعٌ يَقْتَدُونَ بِهِمْ، فَلَمَّا مَاتُوا قَالَ أَصْحَابُهُمُ الَّذِينَ كَانُوا يَقْتَدُونَ بِهِمْ: لَوْ صَوَّرْنَاهُمْ كَانَ أَشْوَقَ لَنَا إِلَى الْعِبَادَةِ إِذَا ذَكَرْنَاهُمْ، فَصَوَّرُوهُمْ فَلَمَّا مَاتُوا وَجَاءَ آخَرُونَ دَبَّ إِلَيْهِمْ إِبْلِيسُ فَقَالَ: إِنَّمَا كَانُوا يَعْبُدُونَهُمْ وَبِهِمْ يُسْقَوْنَ الْمَطَرَ فَعَبَدُوهُمْ.
الكتاب: تفسير القرآن العظيم (ابن كثير)
ابن كثير القرشي (700 - 774هـ)

മലയാളം വിവർത്തനം

അതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടെ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: "അവർ വലിയൊരു തന്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. അവർ പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ദൈവങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്. വദ്ദ്, സുവാഅ്, യഗൂസ്, യഊഖ്, നസ്ർ എന്നിവരെയും നിങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കരുത്." (സൂറ നൂഹ്: 22-23). അല്ലാഹുവിനു പുറമെ അവർ ആരാധിച്ചിരുന്ന വിഗ്രഹങ്ങളുടെ പേരുകളാണിവ.

ഇമാം ബുഖാരി ഉദ്ധരിക്കുന്നു: ഇബ്നു അബ്ബാസ്(റ) പറഞ്ഞു: "നൂഹ് നബിയുടെ ജനതയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന വിഗ്രഹങ്ങൾ പിന്നീട് അറബികൾക്കിടയിലും നിലവിൽ വന്നു. വദ്ദ് എന്ന വിഗ്രഹം 'ദൗമത്തുൽ ജന്ദലിലെ' കൽബ് ഗോത്രത്തിന്റേതായിരുന്നു. സുവാഅ് ഹുദൈൽ ഗോത്രത്തിനും, യഗൂസ് മുറാദ് ഗോത്രത്തിനും (പിന്നീട് സബഇനടുത്ത് ജുറുഫിലെ ബനൂ ഗുതൈഫിനും), യഊഖ് ഹമദാൻ ഗോത്രത്തിനും, നസ്ർ ഹിംയർ ഗോത്രത്തിലെ 'ദൂ കലാഅ്' കുടുംബത്തിനുമുള്ളതായിരുന്നു.

യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇവർ നൂഹ് നബിയുടെ ജനതയിലെ സദ്‌വൃത്തരായ (സ്വാലിഹീങ്ങളായ) മനുഷ്യരായിരുന്നു. അവർ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവർ ഇരുന്നിരുന്ന സദസ്സുകളിൽ അവരുടെ സ്മരണക്കായി ശിലകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ പിശാച് അവരുടെ ജനതയ്ക്ക് തോന്നിപ്പിച്ചു. ആ ശിലകൾക്ക് അവരുടെ പേരുകൾ തന്നെ നൽകാനും അവൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. അവർ അത് ചെയ്തു. ആദ്യകാലത്ത് അവ ആരാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ആ തലമുറ നശിക്കുകയും വിജ്ഞാനം വിസ്മരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോൾ (അടുത്ത തലമുറ) അവയെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി."

ഇക്രിമ, ളഹ്ഹാക്, ഖതാദ, ഇബ്നു ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരിൽ നിന്നും സമാനമായ റിപ്പോർട്ടുകൾ വന്നിട്ടുണ്ട്.

ഇബ്നു ജരീർ ഉദ്ധരിക്കുന്നു: മുഹമ്മദ് ബിൻ ഖൈസ് പറഞ്ഞു: "യഗൂസ്, യഊഖ്, നസ്ർ എന്നിവർ ആദം നബിക്കും നൂഹ് നബിക്കും ഇടയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന സദ്‌വൃത്തരായ മനുഷ്യരായിരുന്നു. അവരെ മാതൃകയാക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടം അനുയായികൾ അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു. അവർ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ അനുയായികൾ പറഞ്ഞു: 'നമ്മൾ അവരുടെ രൂപങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവരെ കാണുമ്പോൾ ആരാധനകളിൽ മുഴുകാൻ നമുക്ക് കൂടുതൽ ആവേശം ലഭിക്കും.' അങ്ങനെ അവർ ആ രൂപങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചു.

പിന്നീട് ആ തലമുറയും മരണപ്പെടുകയും അടുത്ത തലമുറ വരികയും ചെയ്തപ്പോൾ ഇബ്ലീസ് അവരുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന് പറഞ്ഞു: 'മുൻഗാമികൾ ഇവരെയായിരുന്നു ആരാധിച്ചിരുന്നത്, ഇവരുടെ തവസ്സുൽ (ശുപാർശ) മുഖേനയായിരുന്നു അവർക്ക് മഴ ലഭിച്ചിരുന്നത്.' അങ്ങനെ അവർ ആ വിഗ്രഹങ്ങളെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി."

ഇമാം റാസിയുടെ വിശദീകരണം.
---------------------

كان يموت أقوام صالحون فكانوا يتخذون تماثيل على صورهم ويشتغلون بتعظيمها، وغرضهم تعظيم أولئك الأقوام الذين ماتوا حتى يكونوا شافعين لهم عند الله وهو المراد من قولهم:

{ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلاَّ لِيُقَرّبُونَا إِلَى ٱللَّهِ زُلْفَى }

[الزمر: 3] الوجه الخامس: أنه ربما مات ملك عظيم، أو شخص عظيم، فكانوا يتخذون تمثالاً على صورته وينظرون إليه، فالذين جاؤا بعد ذلك ظنوا أن آباءهم كانوا يعبدونها فاشتغلوا بعبادتها لتقليد الآباء، أو لعل هذه الأسماء الخمسة وهي: ود، وسواع، ويغوث، ويعوق، ونسر، أسماء خمسة من أولاد آدم، فلما ماتوا قال إبليس لمن بعدهم: لو صورتم صورهم، فكنتم تنظرون إليهم، ففعلوا فلما مات أولئك قال لمن بعدهم: إنهم كانوا يعبدونهم فعبدوهم، ولهذا السبب نهى الرسول عليه السلام عن زيارة القبور أولاً، ثم أذن فيها على ما يروى أنه عليه السلام قال: كنت نهيتكم عن زيارة القبور ألا فزوروها فإن في زيارتها تذكرة……. الأصنام الخمسة كانت أكبر أصنامهم، ثم إنها انتقلت عن قوم نوح إلى العرب،

മലയാളം വിവർത്തനം

"ചില സദ്‌വൃത്തരായ ആളുകൾ മരണപ്പെടുമ്പോൾ, (അവരുടെ അനുയായികൾ) അവരുടെ രൂപങ്ങളിൽ പ്രതിമകൾ നിർമ്മിക്കുകയും അവയെ ആദരിക്കുന്നതിൽ മുഴുകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. മരണപ്പെട്ട ആ വ്യക്തികളെ ആദരിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ലക്ഷ്യം; അവർ അല്ലാഹുവിങ്കൽ തങ്ങൾക്ക് ശുപാർശകരാകാൻ വേണ്ടിയായിരുന്നു ഇത്. അല്ലാഹു ഖുർആനിൽ പറഞ്ഞതിന്റെ അർത്ഥവും ഇതുതന്നെയാണ്:

{ഞങ്ങൾ അവരെ ആരാധിക്കുന്നത് അവർ ഞങ്ങളെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കാൻ വേണ്ടി മാത്രമാണ്} (സൂറത്തുസ്സുമർ: 3).

അഞ്ചാമത്തെ വശം: മിക്കവാറും ഏതെങ്കിലും വലിയ രാജാവോ മഹാനായ വ്യക്തിയോ മരണപ്പെട്ടാൽ അവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രതിമ നിർമ്മിക്കുകയും അതിലേക്ക് നോക്കി നിൽക്കുകയും ചെയ്യും. അവർക്ക് ശേഷം വന്നവർ വിചാരിച്ചത് തങ്ങളുടെ പൂർവ്വികർ ഈ പ്രതിമകളെ ആരാധിച്ചിരുന്നു എന്നാണ്. അങ്ങനെ പൂർവ്വികരെ അനുകരിച്ചുകൊണ്ട് (തഖ്ലീദ്) അവർ ആ പ്രതിമകളെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി.

അല്ലെങ്കിൽ ഒരുപക്ഷേ ഈ അഞ്ച് പേരുകൾ (വദ്ദ്, സുവാഅ്, യഗൂസ്, യഊഖ്, നസ്ർ) ആദം നബിയുടെ അഞ്ച് മക്കളുടേതാകാം. അവർ മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ ഇബ്ലീസ് അവരുടെ പിൻഗാമികളോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ അവരുടെ രൂപങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുകയാണെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് അവരെ എപ്പോഴും നോക്കിക്കാണാം.' അവർ അത് ചെയ്തു. ആ തലമുറ മരിച്ചപ്പോൾ ഇബ്ലീസ് അടുത്ത തലമുറയോട് പറഞ്ഞു: 'തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ പൂർവ്വികർ ഇവരെ ആരാധിച്ചിരുന്നു.' അങ്ങനെ അവർ അവരെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി.

ഇതുകൊണ്ടാണ് നബി(സ) ആദ്യം ഖബർ സിയാറത്ത് നിരോധിച്ചത്. പിന്നീട് അതിന് അനുവാദം നൽകിക്കൊണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിങ്ങളോട് ഖബർ സിയാറത്ത് നിരോധിച്ചിരുന്നു, എന്നാൽ ഇനി മുതൽ നിങ്ങൾ സിയാറത്ത് ചെയ്യുക. തീർച്ചയായും അതിൽ (മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള) ഓർമ്മപ്പെടുത്തലുണ്ട്.' ഈ അഞ്ച് വിഗ്രഹങ്ങൾ അവരുടെ (നൂഹ് നബിയുടെ ജനതയുടെ) ഏറ്റവും വലിയ വിഗ്രഹങ്ങളായിരുന്നു. പിന്നീട് നൂഹ് നബിയുടെ ജനതയിൽ നിന്ന് ഇവ അറബികളിലേക്ക് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു."

ഇമാന്‍ റാസി (റ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ തഫ്സീറില്‍ :
സൂറത്തു യൂനുസലെ 18-ാം വചനം വിശദീകരിച്ചുകൊണ്ട്‌ ഇമാം റാസി രേഖപ്പെടുത്തുന്നു: ``തീര്‍ച്ചയായും അവര്‍ ഈ വിഗ്രഹങ്ങളെയും പ്രതിമകളെയും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ളത്‌ അവരുടെ നബിമാരുടെയും മഹത്തുക്കളുടെയും രൂപത്തിലാകുന്നു.

ഇതിൽ നിന്നും ഒരു കാര്യം ഉറപ്പാണ്‌ വെറും കല്ല്‌ എന്ന് കരുതിയിട്ടല്ല ആരാധന തുടങ്ങിയത് മറിച്ച്‌ ആ വിഗ്രഹത്തെ ലക്ഷ്യം വെച്ചത് സ്വാലിഹകളായ ആളുകളാണെന്നാണ് തഫ്സീരുകളിൽ കാണുന്നത്. 

حدثنا ابن حمید، قال: ثنا مھران، عن سفیان، عن أبیھ، عن عكرِمة، قال: كان بین
آدم ونوح عشرة قرون، كلھم على الإسلام.

 ലോകപ്രശസ്ത പണ്ഡിതനായ ഇമാം ഇബ്നു കസീർ തന്റെ ചരിത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'അൽ-ബിദായ വന്നിഹായ' (البداية والنهاية) എന്ന പുസ്തകത്തിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ തന്നെ തഫ്സീറിലും (സൂറത്തുൽ ബഖറയിലെ 213-ാം വചനത്തിന്റെ വിശദീകരണത്തിൽ) ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്. കൂടാതെ ഇമാം ഇബ്നു ജരീർ അൽ-ത്വബരി തന്റെ തഫ്സീറിലും ഇത് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

മലയാളം വിവർത്തനം

ഇബ്നു ഹുമൈദ് ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു: മഹ്‌റാൻ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു, സുഫ്‌യാൻ തന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന്, അദ്ദേഹം ഇക്രിമയിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു:

"ആദം നബിക്കും നൂഹ് നബിക്കും ഇടയിൽ പത്ത് നൂറ്റാണ്ടുകൾ (ഖുറൂൻ) ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരെല്ലാവരും ഇസ്‌ലാം മതത്തിലായിരുന്നു (തൗഹീദിലായിരുന്നു)."

ഇനി ഇബ്ന്‍ തീമിയക്ക്‌ (ഹിജ്റ 661-728) മുന്‍പ് ആരെങ്കിലും ഇതിനെ പറ്റി ഉദ്ധരിചിട്ടുണ്ടോ എന്നാണ് എങ്കില്‍ ഉണ്ട്. 

ഇബ്ന്‍ ജവ്സീ (റ) : 

قال ابن عقيل لما التكاليف على الجهال والضغام عدلوا عن أوضاع الشرع إلى تعظيم أوضاع وضعوها لأنفسهم فسهلت عليهم إذ لم يدخلوا بها تحت أمر غيرهم قال وهم كفار عندي بهذه الأوضاع مثل تعظيم القبور وإكرامها بما نهى الشرع عنه من إيقاد النيران وتقبيلها وتخليفها وخطاب الموتى بالألواح وكتب الرقاع فيها يا مولاي أفعل بي كذا وكذا وأخذ التراب تبركا وإفاضة الطيب على القبور وشد الرحال اليها وإلقاء الخرق على الشجر أقتداء بمن عبد اللات والعزى
الكتاب: تلبيس إبليس(354)
ابن الجوزي، أبو الفرج (508هـ - 597، 1116 - 1201؟م).

ഇബ്നു അഖീൽ (റ) പറഞ്ഞു: "വിവരമില്ലാത്തവർക്കും സാധാരണക്കാർക്കും ശരീയത്തിലെ കൽപ്പനകൾ (തക്ലീഫ്) ഭാരമായി തോന്നിയപ്പോൾ, അവർ ശരീയത്ത് നിശ്ചയിച്ച രീതികളിൽ നിന്ന് മാറി തങ്ങൾക്കായി സ്വന്തമായി ചില ആചാരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. മറ്റൊരാളുടെ കൽപ്പനയ്ക്ക് കീഴിൽ വരുന്നതിനേക്കാൾ അത് അവർക്ക് എളുപ്പമായി തോന്നി.

അദ്ദേഹം (ഇബ്നു അഖീൽ) തുടർന്നു: ഇത്തരം ആചാരങ്ങൾ കാരണമായി അവർ എന്റെ അടുക്കൽ കാഫിറുകളാണ് (സത്യനിഷേധികൾക്ക് തുല്യരാണ്). ശരീയത്ത് വിലക്കിയ രീതിയിൽ ഖബറുകളെ ആദരിക്കുക, അവിടെ വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുക, ഖബറുകളെ ചുംബിക്കുക, അവിടെ സുഗന്ധം പൂശുക, മരിച്ചവരോട് സംസാരിക്കുക, കടലാസുകളിൽ 'എന്റെ യജമാനനേ, എനിക്ക് ഇന്നയിന്ന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തു തരണേ' എന്ന് എഴുതി വെക്കുക, ബറകത്തിന് വേണ്ടി മണ്ണെടുക്കുക, ഖബറുകളിലേക്ക് യാത്രകൾ (شد الرحال) സംഘടിപ്പിക്കുക, ലാത്തിനെയും ഉസ്സയെയും ആരാധിച്ചവരെ അനുകരിച്ചുകൊണ്ട് മരങ്ങളിൽ തുണിക്കഷ്ണങ്ങൾ കെട്ടിയിടുക തുടങ്ങിയവയെല്ലാം ഇതിൽ പെടുന്നു."

  ______________________________

 

ഇമാം ഭുഖാരി അദ്ധേഹത്തിന്റെ ഉസ്താദ് ആയ നുഅയ്മ്  ഇബ്ന്‍ ഹമാദിന്റെ വാക്കുകള്‍ കൊടുക്കുന്നു..

بَابُ مَا كَانَ النَّبِيُّ يَسْتَعِيذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ لَا بِكَلَامِ غَيْرِهِ وَقَالَ نُعَيْمٌ: «لَا يُسْتعَاذُ بِالْمَخْلُوقِ، وَلَا بِكَلَامِ الْعِبَادِ وَالْجِنِّ وَالْإِنْسِ، وَالْمَلَائِكَةِ وَفِي هَذَا دَلِيلٌ أَنَّ كَلَامَ اللَّهِ غَيْرُ مَخْلُوقٍ، وَأَنَّ سِوَاهُ مَخْلُوقٌ»

الكتاب: خلق أفعال العباد
البُخاري، أبو عبد الله (194 - 256هـ ، 810 - 870م).

 സൃഷ്ടിയിൽ അഭയം തേടരുത്, ദാസന്മാരുടെയും ജിന്നുകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും മലക്കുകളുടെയുംകലാമുകളോട്അഭയംതേടരുത്,  അല്ലാഹുവിന്റെ വചനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതല്ലന്നും മറ്റുള്ള കാര്യങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാനെന്നും ഇതിൽ തെളിവുണ്ട്.

  ______________________________

 

ഇബ്ന്‍ ഖുസയ്മ തന്റെ അല്‍-തവ്ഹീദില്‍ ഉദ്ധരിക്കുന്നു:

قَالَ أَبُو بَكْرٍ: أَفَلَيْسَ الْعِلْمُ مُحِيطًا يَا ذَوِي الْحِجَا؟ أَنَّهُ غَيْرُ جَائِزٍ أَنْ يَأْمُرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالتَّعَوُّذِ بِخَلْقِ اللَّهِ مِنْ شَرِّ خَلْقِهِ؟ هَلْ سَمِعْتُمْ عَالِمًا يُجِيزُ، أَنْ يَقُولَ الدَّاعِي: أَعُوذُ بِالْكَعْبَةِ مِنْ شَرِّ خَلْقِ اللَّهِ؟ [ص:402] أَوْ يُجِيزُ أَنْ يَقُولَ: أَعُوذُ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ، أَوْ أَعُوذُ بِعَرَفَاتٍ وَمِنًى مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ اللَّهُ، هَذَا لَا يَقُولُهُ وَلَا يُجِيزُ الْقَوْلَ بِهِ مُسْلِمٌ يَعْرِفُ دِينَ اللَّهِ، مُحَالٌ أَنْ يَسْتَعِيذَ مُسْلِمٌ بِخَلْقِ اللَّهِ مِنْ شَرِّ خَلْقِهِ
ابن خُزَيْمةَ، أبو بكر (223 - 311هـ، 838 - 923م).

)الكتاب: كتاب التوحيد وإثبات صفات الرب عز وجل(1/401)

"ബുദ്ധിയുള്ളവരേ, അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളെക്കൊണ്ട് അവന്റെ തന്നെ മറ്റു സൃഷ്ടികളുടെ ശല്യത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷതേടാൻ (ഇസ്തിആദ) നബി ﷺ കൽപ്പിച്ചു എന്നത് അസംഭവ്യമാണെന്ന കാര്യം അറിവുള്ളവർക്ക് വ്യക്തമല്ലേ? പ്രാർത്ഥിക്കുന്ന ഒരാൾ: 'അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളുടെ തിന്മയിൽ നിന്ന് ഞാൻ കഅ്ബയെക്കൊണ്ട് രക്ഷതേടുന്നു' എന്ന് പറയുന്നത് അനുവദനീയമാണെന്ന് ഏതെങ്കിലും ഒരു പണ്ഡിതൻ പറയുന്നത് നിങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ടോ?

അല്ലെങ്കിൽ 'സ്വഫാ-മർവ്വയെക്കൊണ്ട് ഞാൻ രക്ഷതേടുന്നു', അല്ലെങ്കിൽ 'അറഫാത്തിനെയും മിനയെയും കൊണ്ട് ഞാൻ രക്ഷതേടുന്നു' എന്ന് പറയുന്നത് ആരെങ്കിലും അനുവദിക്കുമോ? അല്ലാഹുവിന്റെ ദീനിനെക്കുറിച്ച് അറിയുന്ന ഒരു മുസ്ലിമും ഇങ്ങനെയൊന്ന് പറയുകയോ ഇത് അനുവദനീയമാണെന്ന് കരുതുകയോ ഇല്ല. അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളെക്കൊണ്ട് അവന്റെ തന്നെ മറ്റു സൃഷ്ടികളുടെ തിന്മയിൽ നിന്ന് ഒരു മുസ്ലിം രക്ഷതേടുക എന്നത് അസംഭവ്യമായ കാര്യമാണ് (മുഹാൽ)."

 

  ______________________________

 

ശരണതേട്ടം അല്ലാഹുവിനോട് മാത്രമേ പാടുള്ളൂ എന്നാ അഹ്മദ് ബ്നു ഹമ്പല്‍ (റ)യുടെ വാചകത്തെ ഒരു പാട് കിതാബുകളില്‍ മറ്റു ഇമാമുകള്‍ രേഖപ്പെടുത്തിയതായി കാണാം.... 

 

  عن أبي هريرة أن النبي - صلى الله عليه وسلم - قال: "من قال حين يمسي: أعوذ بكلمات الله التامة من شر ما خلق" (2) وذكر الحديث، وذلك في أحاديث أخر.
قال أحمد وغيره: ولا يجوز أن يقال: أعيذك بالسماء أو بالجبال أو بالأنبياء أو بالملائكة أو بالعرش أو بالأرض، أو بشيء مما خلق الله، ولا يتعوذ إلّا بالله أو بكلماته.
الكتاب: التسعينية (4/463)

 ابن تيمِيَّة، تقي الدين (661-728هـ، 1263-1328م).

അബൂഹുറൈറ (റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു: നബി ﷺ പറഞ്ഞു: "വൈകുന്നേരമാകുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും 'അല്ലാഹുവിന്റെ പരിപൂർണ്ണമായ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ട് അവൻ സൃഷ്ടിച്ചവയുടെ തിന്മയിൽ നിന്ന് ഞാൻ രക്ഷതേടുന്നു' എന്ന് ചൊല്ലിയാൽ..." (തുടർന്നുള്ള ഭാഗം ഹദീസിലുണ്ട്). ഇതുപോലെയുള്ള മറ്റു ഹദീസുകളിലും ഇതേ കാര്യം വന്നിട്ടുണ്ട്.

ഇമാം അഹ്‌മദ് ബിൻ ഹൻബൽ (റ) വും മറ്റു പണ്ഡിതന്മാരും പറഞ്ഞു:

"ആകാശം കൊണ്ടോ, മലകൾ കൊണ്ടോ, പ്രവാചകന്മാർ (അമ്പിയാക്കൾ) കൊണ്ടോ, മലക്കുകൾ കൊണ്ടോ, അർശ് (സിംഹാസനം) കൊണ്ടോ, ഭൂമി കൊണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ അല്ലാഹു സൃഷ്ടിച്ച ഏതെങ്കിലും ഒരു വസ്തുവിനെക്കൊണ്ടോ 'നിനക്ക് ഞാൻ രക്ഷതേടുന്നു' എന്ന് പറയുന്നത് അനുവദനീയമല്ല. അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടോ അവന്റെ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ടോ (കലിമാത്ത്) അല്ലാതെ രക്ഷതേടാൻ പാടില്ല."

 

وحدثونا عن جرير بن حازم، عن سهيل بن أبي صالح، عن أبيه، عن أبي هريرة، عن النبي -صلى اللَّه عليه وسلم- قال: "مَنْ قَالَ حين يمسي: أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ" (3) وذكر الحديث.

ولا يجوز أن يقال: أعيذك بالنبي، أو بالجبال، أو بالأنبياء، أو بالملائكة، أو بالعرش، أو بالأرض، أو بشيء مما خلق اللَّه، لا يتعوذ إلا باللَّه أو بكلماته.

الكتاب: الجامع لعلوم الإمام أحمد - الفقه  (4/47)

ابن حنبل (164 - 241هـ، 780 - 855م).

"ജരീർ ബിൻ ഹാസിം, സുഹൈൽ ബിൻ അബീ സ്വാലിഹിൽ നിന്ന്, അദ്ദേഹം തന്റെ പിതാവിൽ നിന്ന്, അദ്ദേഹം അബൂഹുറൈറ(റ)യിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്യുന്നു; നബി ﷺ പറഞ്ഞു: 'ആരെങ്കിലും വൈകുന്നേരമാകുമ്പോൾ "അല്ലാഹുവിന്റെ പരിപൂർണ്ണമായ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ട് അവൻ സൃഷ്ടിച്ചവയുടെ തിന്മയിൽ നിന്ന് ഞാൻ രക്ഷതേടുന്നു" എന്ന് ചൊല്ലിയാൽ...' (തുടർന്നുള്ള ഭാഗം ഹദീസിലുണ്ട്).

നബി(സ)യെക്കൊണ്ടോ, മലകൾ കൊണ്ടോ, പ്രവാചകന്മാർ കൊണ്ടോ, മലക്കുകൾ കൊണ്ടോ, അർശ് (സിംഹാസനം) കൊണ്ടോ, ഭൂമി കൊണ്ടോ അല്ലെങ്കിൽ അല്ലാഹു സൃഷ്ടിച്ച മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുക്കളെക്കൊണ്ടോ 'നിനക്ക് ഞാൻ രക്ഷതേടുന്നു' (അഈദുക്ക) എന്ന് പറയുന്നത് അനുവദനീയമല്ല. അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടോ അവന്റെ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ടോ (കലിമാത്ത്) അല്ലാതെ രക്ഷതേടാൻ പാടില്ല."

   ______________________________

ഇബ്ന്‍ ഹജര്‍ അസ്കലാനി (റ) തന്റെ ഫത് ഉല്‍ ബാരിയില്‍ പറയുന്നു:

 فتح الباري(6 / 410 ) - ابن حجر
قَالَ الْخَطَّابِيُّ كَانَ أَحْمَدُ يَسْتَدِلُّ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَلَى أَنَّ كَلَامَ اللَّهِ غَيْرُ مَخْلُوقٍ وَيَحْتَجُّ بِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَسْتَعِيذُ بِمَخْلُوقٍ.

ഇമാം അൽ-ഖത്താബി പറഞ്ഞു: "അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം (കലാമുള്ളാഹ്) സൃഷ്ടിയല്ല എന്ന് സ്ഥാപിക്കാൻ ഇമാം അഹ്‌മദ് ബിൻ ഹൻബൽ ഈ ഹദീസിനെ (അല്ലാഹുവിന്റെ പരിപൂർണ്ണമായ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ട് ഞാൻ രക്ഷതേടുന്നു എന്ന ഹദീസ്) തെളിവായി സ്വീകരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. നബി ﷺ ഒരു സൃഷ്ടിയെക്കൊണ്ടും രക്ഷതേടുകയില്ല (അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടല്ലാതെ രക്ഷതേടുകയില്ല) എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇതിനുള്ള ന്യായവാദം."
(ഇബ്ൻ ഹജർ (റ) ഫത് ഉല്‍ ബാരി - 6/410

 

ഇമാം ബുഖാരി തന്റെ ഹാലിഖ് അഫ്അല്‍ ഇബാദ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തില്‍ പറയുന്നു :

باب ما كان النبي صلى االله علیھ و سلم یستعیذ بكلمات االله لا بكلام غیره
وقال نعیم لا یستعاذ بالمخلوق ولا بكلام العباد والجن والإنس والملائكة وفي ھذا دلیل أن كلام
االله غیر مخلوق وأن سواه مخلوق
البُخاري، أبو عبد الله (194 - 256هـ ، 810 - 870م).
الكتاب: خلق أفعال العباد(96)

അധ്യായം: നബി ﷺ അല്ലാഹുവിന്റെ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ടാണ് രക്ഷതേടിയിരുന്നത്, മറ്റാരുടെയും വചനങ്ങളെക്കൊണ്ടല്ല.

നുഐം (ബിൻ ഹമ്മാദ്) പറഞ്ഞു: "സൃഷ്ടികളെക്കൊണ്ടോ (മഖ്‌ലൂഖ്), അടിമകളുടെയോ ജിന്നുകളുടെയോ മനുഷ്യരുടെയോ മലക്കുകളുടെയോ സംസാരം (കലാം) കൊണ്ടോ രക്ഷതേടാൻ (ഇസ്തിആദ) പാടില്ല. അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം സൃഷ്ടിയല്ല (ഗൈറു മഖ്‌ലൂഖ്) എന്നതിനും അല്ലാഹു അല്ലാത്ത മറ്റെല്ലാം സൃഷ്ടികളാണ് എന്നതിനും ഇതിൽ തെളിവുണ്ട്."

( ഇമാം ബുഖാരി - ഹാലിഖ് അഫ്അല്‍ ഇബാദ - 96)

  

وَلَا يَصِحُّ أَنْ يَسْتَعِيذَ بِمَخْلُوقٍ مِنْ مَخْلُوقٍ , فَدَلَّ أَنَّهُ اسْتَعَاذَ بِصِفَةٍ مِنْ صِفَاتِ ذَاتِهِ , وَأَمَرَ أَنْ يُسْتَعَاذَ بِصِفَةٍ مِنْ صِفَاتِ ذَاتِهِ , وَهِيَ غَيْرُ مَخْلُوقَةٍ كَمَا أَمَرَهُ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ يَسْتَعِيذَ بِذَاتِهِ , وَذَاتُهُ غَيْرُ مَخْلُوقٍ
الكتاب: الأسماء والصفات للبيهقي
البيهقي (384 - 458 هـ = 994 - 1066 م)

"ഒരു സൃഷ്ടിയെക്കൊണ്ട് മറ്റൊരു സൃഷ്ടിയുടെ തിന്മയിൽ നിന്ന് രക്ഷതേടുക എന്നത് ശരിയാവുകയില്ല (വലായസ്വിഹ്ഹു). അതിനാൽ, നബി ﷺ രക്ഷതേടിയത് അല്ലാഹുവിന്റെ സത്തയുടെ (ദാത്ത്) വിശേഷണങ്ങളിൽ ഒന്നായ വിശേഷണത്തെക്കൊണ്ടാണെന്ന് ഇതിൽ നിന്ന് തെളിയുന്നു. അല്ലാഹുവിന്റെ സത്തയുടെ വിശേഷണങ്ങളെക്കൊണ്ട് രക്ഷതേടാൻ അദ്ദേഹം കൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അല്ലാഹുവിന്റെ സത്ത സൃഷ്ടിയല്ലാത്തതുപോലെ തന്നെ അവന്റെ വിശേഷണങ്ങളും സൃഷ്ടിയല്ല. അല്ലാഹു തന്റെ സത്തയെക്കൊണ്ട് (അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ട്) രക്ഷതേടാൻ കൽപ്പിച്ചതുപോലെ തന്നെയാണിത്."

 

  __________________________________________

 

ഇബ്ന്‍ റജബ് ഇബ്ന്‍ ഹംബലി  (റ) തന്റെ  "ജാമിഉല്‍ ഉലൂം വല്‍ ഹികാം" എന്നാ ഗ്രന്ഥത്തില്‍ പറയുന്നു :

اعْلَمْ أَنَّ سُؤَالَ اللَّهِ تَعَالَى دُونَ خَلْقِهِ هُوَ الْمُتَعَيَّنُ، لِأَنَّ السُّؤَالَ فِيهِ إِظْهَارُ الذُّلِّ مِنَ السَّائِلِ وَالْمَسْكَنَةِ وَالْحَاجَةِ وَالِافْتِقَارِ، وَفِيهِ الِاعْتِرَافُ بِقُدْرَةِ الْمَسْئُولِ عَلَى دَفْعِ هَذَا الضَّرَرِ، وَنَيْلِ الْمَطْلُوبِ، وَجَلْبِ الْمَنَافِعِ، وَدَرْءِ الْمَضَارِّ، وَلَا يَصْلُحُ الذُّلُّ وَالِافْتِقَارُ إِلَّا لِلَّهِ 

وَحْدَهُ، لِأَنَّهُ حَقِيقَةُ الْعِبَادَةِ،

الكتاب: جامع العلوم والحكم في شرح خمسين حديثا من جوامع الكلم

ابن رجب الحنبلي ( 736 - 795هـ، 1336 - 1393م) 

 "അറിയുക, സൃഷ്ടികളെയൊഴിവാക്കി അല്ലാഹുവിനോട് മാത്രം ചോദിക്കുക (പ്രാർത്ഥിക്കുക) എന്നത് അനിവാര്യമായ കാര്യമാണ്. കാരണം, ചോദിക്കുക (സؤال) എന്നത് ചോദിക്കുന്നവന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള വിനയവും ദയനീയാവസ്ഥയും ആവശ്യകതയും പരാധീനതയും പ്രകടിപ്പിക്കലാണ്. കൂടാതെ, ആരോടാണോ ചോദിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന് ഉപദ്രവങ്ങൾ നീക്കാനും, ലക്ഷ്യം കൈവരിക്കാനും, ഉപകാരങ്ങൾ എത്തിക്കാനും, ദോഷങ്ങൾ തടയാനും കഴിവുണ്ടെന്നുള്ള കുറ്റസമ്മതം (അംഗീകാരം) കൂടി ആ പ്രവൃത്തിയിലുണ്ട്.

ഇത്തരത്തിലുള്ള വിനയവും പരാധീനത പ്രകടിപ്പിക്കലും അല്ലാഹുവിന് മാത്രമല്ലാതെ മറ്റാർക്കും യോജിച്ചതല്ല. കാരണം, അത് ആരാധനയുടെ അന്തഃസത്തയാണ് (ഹഖീഖത്തുൽ ഇബാദ)."

 

__________________________________________

 وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ مِنَ الْفِقْهِ أَيْضًا أَنَّ كَلَامَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ غَيْرُ مَخْلُوقٍ وَعَلَى ذَلِكَ أَهْلُ السُّنَّةِ أَجْمَعُونَ وَهُمْ أَهْلُ الْحَدِيثِ وَالرَّأْيِ فِي الْأَحْكَامِ وَلَوْ كَانَ كَلَامُ اللَّهِ أَوْ كَلِمَاتُ اللَّهِ مَخْلُوقَةٌ مَا أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا أَنْ يَسْتَعِيذَ بِمَخْلُوقٍ دَلِيلُ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَنَّهُ كَانَ رِجَالٌ مِنَ الْإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجَالٍ مِنَ الْجِنِّ فَزَادُوهُمْ رَهَقًا

الكتاب: التمهيد لما في الموطأ من المعاني والأسانيد

ابن عبد البر (368 - 463 هـ = 978 - 1071 م)

ഇബ്ന്‍ അബുല്‍ ബര്ര്‍ (റ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ തംഹീദില്‍ പറയുന്നു:

"ഈ ഹദീസിലെ (അല്ലാഹുവിന്റെ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ട് രക്ഷതേടുന്നു എന്ന ഹദീസ്) കർമ്മശാസ്ത്രപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ വചനം സൃഷ്ടിയല്ല എന്നുള്ളത്. അഹ്‌ലുസ്സുന്നത്തു വൽ ജമാഅത്ത്—ഹദീസ് പണ്ഡിതന്മാരും കർമ്മശാസ്ത്ര പണ്ഡിതന്മാരും (അഹ്‌ലുൽ ഹദീസ് വൽ റഅ്‌യ്)—മുഴുവൻ ഈ കാര്യത്തിൽ യോജിച്ചവരാണ് (ഇജ്മാഅ്).

അല്ലാഹുവിന്റെ സംസാരമോ (കലാം) വചനങ്ങളോ (കലിമാത്ത്) സൃഷ്ടിയായിരുന്നെങ്കിൽ, ഒരു സൃഷ്ടിയെക്കൊണ്ട് രക്ഷതേടാൻ (ഇസ്തിആദ) നബി ﷺ ഒരാളോടും കൽപ്പിക്കുമായിരുന്നില്ല. അതിനുള്ള തെളിവ് അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനമാണ്: {മനുഷ്യരിൽ പെട്ട ചിലർ ജിന്നുകളിൽ പെട്ട ചിലരോട് രക്ഷതേടാറുണ്ടായിരുന്നു; അങ്ങനെയവർ അവരുടെ അഹങ്കാരവും നാശവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു} (സൂറത്തുൽ ജിന്ന്: 6)."

__________________________________________

ഹിജ്ര അഞ്ഞൂറുകളില്‍ ജീവിച്ചു മരിച്ച ഇമാം കാസാനി (റ) പറയുന്നു :

وَيُكْرَهُ لِلرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ فِي دُعَائِهِ أَسْأَلُك بِحَقِّ أَنْبِيَائِك وَرُسُلِك وَبِحَقِّ فُلَانٍ لِأَنَّهُ لَا حَقَّ لِأَحَدٍ عَلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى جَلَّ شَأْنُهُ 

الكتاب: بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع (5/126)
الكاشاني (000 - 587 هـ = 1191 000 م)

 ഒരാള്‍ക്ക് അവന്‍ പ്രാര്‍ത്ഥനയില്‍ അല്ലാഹുവിന്റെ അംബിയാക്കളുടെയോ  രസൂലിന്റെയോ ഹഖ് കൊണ്ട് എന്നോ  പറയുന്നത് വെറുക്കപെട്ടതാണ് കാരണം ആര്‍ക്കും അല്ലാഹുവിന്റെ മുകളില്‍ യാതൊരു ഹഖും ഇല്ല.

പ്രമുഖ ഹനഫീ പണ്ഡിതൻ ഇമാം കാസാനി റഹിമഹുല്ലാഹ്

 ( വഫാത്ത് ഹിജ്‌റ 587 ) 

അവർകളുടെ ബദാഇഉ സ്സനാഇഉ എന്ന കിതാബിൽ നിന്ന് :

بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع
أبو بكر مسعود بن أحمد الكاساني
........................

وَيُكْرَهُ لِلرَّجُلِ أَنْ يَقُولَ فِي دُعَائِهِ أَسْأَلُك بِحَقِّ أَنْبِيَائِك وَرُسُلِك وَبِحَقِّ فُلَانٍ لِأَنَّهُ لَا حَقَّ لِأَحَدٍ عَلَى اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى جَلَّ شَأْنُهُ وَكَذَا يُكْرَهُ أَنْ يَقُولَ فِي دُعَائِهِ أَسْأَلُك بِمَعْقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِك وَرُوِيَ عَنْ أَبِي يُوسُفَ أَنَّهُ لَا بَأْسَ بِذَلِكَ لِوُرُودِ الْحَدِيثِ وَهُوَ مَا رُوِيَ { عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي دُعَائِهِ اللَّهُمَّ إنِّي أَسْأَلُك بِمَعْقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِك وَمُنْتَهَى الرَّحْمَةِ مِنْ كِتَابِك وَبِاسْمِك الْأَعْظَمِ وَجَدِّك الْأَعْلَى وَكَلِمَاتِك التَّامَّةِ } ( وَجْهُ ) ظَاهِرِ الرِّوَايَةِ أَنَّ ظَاهِرَ هَذَا اللَّفْظِ يُوهِمُ التَّشْبِيهَ لِأَنَّ الْعَرْشَ خَلْقٌ مِنْ خَلَائِقِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى جَلَّ وَعَلَا فَاسْتَحَالَ أَنْ يَكُونَ عِزَّ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى مَعْقُودًا بِهِ وَظَاهِرُ الْخَبَرِ الَّذِي هُوَ فِي حَدِّ الْآحَادِ إذَا كَانَ مُوهِمًا لِلتَّشْبِيهِ فَالْكَفُّ عَنْ الْعَمَلِ بِهِ أَسْلَمُ  

 الكتاب: بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع  (5/126)
الكاشاني (000 - 587 هـ = 1191 000 م)

ആശയ സംഗ്രഹം : ഒരാൾ തന്റെ ദുആയിൽ

"ഒരാൾ തന്റെ പ്രാർത്ഥനയിൽ 'നിന്റെ പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും ഹഖ് (അവകാശം/സ്ഥാനം) മുൻനിർത്തി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു' എന്നോ, 'ഇന്ന വ്യക്തിയുടെ ഹഖ് മുൻനിർത്തി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു' എന്നോ പറയുന്നത് കറാഹത്താണ് (അനുവദനീയമല്ല). കാരണം, അല്ലാഹുവിന്റെ മേൽ ആർക്കും യാതൊരുവിധ 'ഹഖും' (അവകാശവും) ഇല്ല തന്നെ.

അതുപോലെ തന്നെ, 'നിന്റെ അർശിലെ ഇസ്സത്തിന്റെ കേന്ദ്രം (മഅ്ഖിദിൽ ഇസ്സി മിൻ അർശിക്) മുൻനിർത്തി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നതും കറാഹത്താണ്. എന്നാൽ ഇമാം അബൂ യൂസഫിൽ നിന്ന് ഇത് കുഴപ്പമില്ല എന്ന് നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. കാരണം അക്കാര്യത്തിൽ ഒരു ഹദീസ് വന്നിട്ടുണ്ട്: {നബി ﷺ പ്രാർത്ഥിച്ചിരുന്നു: അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ അർശിലെ ഇസ്സത്തിന്റെ കേന്ദ്രം മുൻനിർത്തിയും, നിന്റെ വേദഗ്രന്ഥത്തിലെ കാരുണ്യത്തിന്റെ പാരമ്യം മുൻനിർത്തിയും, നിന്റെ ഇസ്മുൽ അഅ്ളം (ഏറ്റവും മഹത്തായ നാമം), നിന്റെ ഉന്നതമായ മഹിമ, നിന്റെ പരിപൂർണ്ണമായ വചനങ്ങൾ എന്നിവ മുൻനിർത്തിയും ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു}.

(മദ്ഹബിലെ ഔദ്യോഗിക നിലപാടിന്റെ കാരണം): ഈ ലഫ്ള് (വാചകം) ബാഹ്യമായി അല്ലാഹുവിനെ സൃഷ്ടികളോട് ഉപമിക്കുന്നതിന് (തശ്ബീഹ്) കാരണമായേക്കാം. കാരണം അർശ് എന്നത് അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ ഒന്നുമാത്രമാണ്. അതിനാൽ അല്ലാഹുവിന്റെ 'ഇസ്സത്ത്' (പ്രതാപം) ഒരു സൃഷ്ടിയുമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നത് അസംഭവ്യമാണ്. ആ ഹദീസ് 'ഖബറുൽ ആഹാദ്' (ഒരാൾ മാത്രം നിവേദനം ചെയ്തത്) ആയതിനാലും, അത് അല്ലാഹുവിനെ സൃഷ്ടികളോട് ഉപമിക്കുന്നതിന് ഇടവരുത്തുന്നതിനാലും അത്തരം പ്രയോഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതാണ് കൂടുതൽ സുരക്ഷിതം."

ഷാഫി മദ്ഹബിലെ പ്രഗല്‍ഭ പണ്ഡിതന്‍ ഇമാം മക്രിസി പറയുന്നത് കാണുക:

 والنّاس في هذا الباب - أعني: زيارة القبور - على ثلاثة أقسام:
قوم يزورون الموتى فيدعون لهم. وهذه هي الزّيارة الشرعيّة.
وقوم يزورونهم يدعون بهم، فهؤلاء هم المشركون في الألوهيّة والمحبّة.
وقوم يزورونهم فيدعونهم أنفسهم، وقد قال النبي صلّى الله عليه وآله وسلّم: "اللهم لا تجعل قبري وثنا يعبد"، وهؤلاء هم المشركون في الربوبيّة.
الكتاب: تجريد التوحيد المفيد (1/20)
المقريزي (766 - 845 هـ = 1365 - 1441 م)

"ഖബർ സിയാറത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ ജനങ്ങൾ മൂന്ന് വിഭാഗമാണ്:

1. മരണപ്പെട്ടവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവർ (يدعون لهم): ഇവർ ഖബറിടങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയും അവിടെയുള്ളവർക്ക് വേണ്ടി അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതാണ് ശറഇയ്യായ (ഇസ്‌ലാം അനുവദിച്ച) സിയാറത്ത്.

2. മരണപ്പെട്ടവരെ മുൻനിർത്തി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവർ (يدعون بهم): ഇവർ ഖബറിടങ്ങളിൽ ചെന്ന് അവിടെയുള്ളവരെ അല്ലാഹുവിലേക്ക് വസീലയാക്കി (ശുപാർശകരാക്കി) പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവരാണ്. ഇത്തരക്കാർ 'ഉലൂഹിയ്യത്തിലും' (ആരാധന), 'മഹബ്ബത്തിലും' (സ്നേഹം) പങ്കുചേർത്തവരാണ് (മുശ്‌രിക്കുകൾ).

3. മരണപ്പെട്ടവരോട് നേരിട്ട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവർ (يدعونهم أنفسهم): ഇവർ മരണപ്പെട്ടവരോട് നേരിട്ട് തങ്ങളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു. നബി ﷺ ഇപ്രകാരം പ്രാർത്ഥിച്ചിട്ടുണ്ട്: "അല്ലാഹുവേ, എന്റെ ഖബറിനെ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു വിഗ്രഹമാക്കരുതേ." ഇത്തരക്കാർ 'റുബൂബിയ്യത്തിൽ' (അല്ലാഹുവിന്റെ അധികാരങ്ങളിൽ) പങ്കുചേർത്തവരാണ് (മുശ്‌രിക്കുകൾ)."

  __________________________________________

 

(وَيُكْرَهُ أَنْ يَدْعُوَ اللَّهَ إِلَّا بِهِ) ؛ فَلَا يَقُولُ أَسْأَلُكَ بِفُلَانٍ أَوْ بِمَلَائِكَتِكَ أَوْ بِأَنْبِيَائِكَ وَنَحْوِ ذَلِكَ لِأَنَّهُ لَا حَقَّ لِلْمَخْلُوقِ عَلَى الْخَالِقِ،

الكتاب: الاختيار لتعليل المختار (٤/١٦٤)

ابن مودود الموصلي (599 - 683 هـ = 1203 - 1284 م)

It is disliked to ask Allah with the right of someone. This is not allowed to say O Allah I ask you by the right of so and so and your Angels and Messengers and like that because there is no right of the creation over their creator [Ziyarah al Qaboor by Imam Barqivi Hanafi page 47] 

________________________________________

നഫീസത്തുല്‍ മിസ്രിയുടെ ഖബറുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു ജനങ്ങള്‍ ചെയ്യുന്നതിനെ ഇമാം ദഹബി വിവരിക്കുന്നു.

وَلِجَهَلَةِ المِصْرِيِّيْنَ فِيْهَا اعْتِقَادٌ يَتَجَاوَزُ الوَصْفَ وَلاَ يَجُوْزُ مِمَّا فِيْهِ مِنَ الشِّرْكِ وَيَسْجُدُوْنَ لَهَا، وَيَلْتَمِسُوْنَ مِنْهَا المَغْفِرَةَ، وكان ذلك من دسائس دعاة العبيدية.

الكتاب: سير أعلام النبلاء (8/284)

الذَهَبي، شمس الدين (673 هـ - 748هـ، 1275م - 1347م). 

"ഈജിപ്തിലെ വിവരമില്ലാത്തവർക്ക് (ജഹല) ആ ഖബറിന്റെ കാര്യത്തിൽ വിവരണാതീതമായ ചില വിശ്വാസങ്ങളുണ്ട്. അതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ശിർക്ക് (ബഹുദൈവാരാധന) കാരണം അത് ഒട്ടും അനുവദനീയമല്ല. അവർ ആ ഖബറിലേക്ക് സുജൂദ് ചെയ്യുകയും അവിടെനിന്ന് പാപമോചനം (മഗ്ഫിറത്ത്) തേടുകയും ചെയ്യുന്നു. 'ഉബൈദിയ്യ' (ഫാത്തിമിദുകൾ) ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദാസന്മാരായ പ്രബോധകർ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒളിച്ചുകടത്തിയ തന്ത്രങ്ങളിൽ പെട്ടതായിരുന്നു ഇത്."

(സീറു അഅലാമിൽ നുബല - 8/284)

 
__________________________________________

തഫ്സീര്‍ ഖുര്‍ത്തുബി.

 [سورة فاطر (35) : آية 14]
إِنْ تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجابُوا لَكُمْ وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَلا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ (14)
قَوْلُهُ تَعَالَى: (إِنْ تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعاءَكُمْ) أَيْ إِنْ تَسْتَغِيثُوا بِهِمْ فِي النَّوَائِبِ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ، لِأَنَّهَا جمادات لا تبصر ولا تسمع. إِذْ لَيْسَ كُلُّ سَامِعٍ نَاطِقًا. وَقَالَ قَتَادَةُ: الْمَعْنَى لَوْ سَمِعُوا لَمْ يَنْفَعُوكُمْ. وَقِيلَ: أَيْ لَوْ جَعَلْنَا لَهُمْ عُقُولًا وَحَيَاةً فَسَمِعُوا دُعَاءَكُمْ لَكَانُوا أَطْوَعَ لِلَّهِ مِنْكُمْ، وَلَمَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ عَلَى الْكُفْرِ. (وَيَوْمَ الْقِيامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ) أَيْ يَجْحَدُونَ أَنَّكُمْ عَبَدْتُمُوهُمْ، وَيَتَبَرَّءُونَ مِنْكُمْ. ثُمَّ يَجُوزُ أَنْ يَرْجِعَ هَذَا إِلَى الْمَعْبُودِينَ مِمَّا يَعْقِلُ، كَالْمَلَائِكَةِ وَالْجِنِّ وَالْأَنْبِيَاءِ وَالشَّيَاطِينِ أَيْ يَجْحَدُونَ أَنْ يَكُونَ مَا فَعَلْتُمُوهُ حَقًّا، وَأَنَّهُمْ أَمَرُوكُمْ بِعِبَادَتِهِمْ، كَمَا أَخْبَرَ عَنْ عِيسَى بِقَوْلِهِ:" مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ" «1»
[المائدة: 116] وَيَجُوزُ أَنْ يَنْدَرِجَ فِيهِ الْأَصْنَامُ أَيْضًا، أَيْ يُحْيِيهَا اللَّهُ حَتَّى تُخْبِرَ أَنَّهَا لَيْسَتْ أَهْلًا للعبادة.

الكتاب : الجامع لأحكام القرآن = تفسير القرطبي

القرطبي، شمس الدين (600 - 671هـ، 1204 - 1273م).

അര്‍ത്ഥം

إِن تَدْعُوهُمْ
നിങ്ങള്‍ അവരോട് പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുന്ന പക്ഷം
لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ
അവര്‍ നിങ്ങളുടെ പ്രാര്‍ത്ഥന കേള്‍ക്കുകയില്ല.
وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ ۖ
അവര്‍ കേട്ടാലും നിങ്ങള്‍ക്കവര്‍ ഉത്തരം നല്‍കുന്നതല്ല.
وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ ۚ
ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍പിന്‍റെ നാളിലാകട്ടെ നിങ്ങള്‍ അവരെ പങ്കാളികളാക്കിയതിനെ അവര്‍ നിഷേധിക്കുന്നതുമാണ്‌.
وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ
സൂക്ഷ്മജ്ഞാനമുള്ളവനെ (അല്ലാഹുവെ) പ്പോലെ നിനക്ക് വിവരം തരാന്‍ ആരുമില്ല.

(സൂറത്ത് ഫാത്വിർ - 14)

إِن تَدْعُوهُمْ
നിങ്ങള്‍ അവരോട് പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുന്ന പക്ഷം
اَيْ إِنْ تَسْتَغِيثُوا بِهِمْ فِي النَّوَائِبِ
അതായത് , വിപൽഘട്ടങ്ങളിൽ അവരോട് നിങ്ങൾ ഇസ്തിഗാസ നടത്തിയാൽ
 لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ؛
നിങ്ങളുടെ വിളി അവർ കേൾക്കുകയില്ല
لِأَنَّهَا جَمَادَاتٌ
കാരണം അവർ ജീവനില്ലാത്ത വസ്തുക്കളാണ്
لَا تُبْصِرُ وَلَا تَسْمَعُ.
അവക്ക് കേൾവിയുമില്ല കാഴ്ചയുമില്ലാ

. وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ إِذْ لَيْسَ كُلُّ سَامِعٍ نَاطِقًا .
അവർ കേൾക്കുമെന്ന് സങ്കൽപ്പിച്ചാൽ തന്നെ നിങ്ങൾക്കവർ ഉത്തരം ചെയ്യുകയില്ല.. എന്തെന്നാൽ കേൾക്കുന്ന എല്ലാവരും സംസാരിക്കുന്നവരല്ലാ..
وَقَالَ قَتَادَةُ : الْمَعْنَى لَوْ سَمِعُوا لَمْ يَنْفَعُوكُمْ .
ഖതാദ(റ) പറഞ്ഞു : അതിന്റെ അർത്ഥം .. അവർ കേട്ടാൽ തന്നെ  നിങ്ങൾക്കവർ ഉപകാരം ചെയ്യുകയില്ലാ എന്നാണ്
وَقِيلَ : أَيْ لَوْ جَعَلْنَا لَهُمْ عُقُولًا وَحَيَاةً فَسَمِعُوا دُعَاءَكُمْ لَكَانُوا أَطْوَعَ لِلَّهِ مِنْكُمْ ،
ഇങ്ങനേയും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു : അതായത് അല്ലാഹു അവർക്ക് തിരിച്ചറിവും ജീവനും നൽകിപ്പിച്ച് .. നിങ്ങളുടെ വിളി അവർ കേട്ടാൽ തന്നെ അവർ നിങ്ങളേക്കാളുപരി അല്ലാഹുവിനെ അനുസരിക്കുയാണ് ചെയ്യുക
وَلَمَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ عَلَى الْكُفْرِ .
നിങ്ങളുടെ ഈ കുഫ്റിന്റെ മേൽ നിങ്ങൾക്കവർ ഉത്തരം ചെയ്യുകയില്ലാ എന്നും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ..

اَيْ يَجْحَدُونَ أَنَّكُمْ عَبَدْتُمُوهُمْ،
എന്നാൽ, തീര്‍ച്ചയായും നിങ്ങൾ അവരെ ആരാധ്യവസ്തുവാക്കിയതിനെ അവർ നിഷേധിക്കുന്നതാണ്
وَيَتَبَرَّءُونَ مِنْكُمْ.
നിങ്ങളിൽ നിന്നും അവർ ഒഴിഞ്ഞു മാറുന്നതാണ്
ثُمَّ يَجُوزُ
പിന്നീട് അത് നടപ്പിൽ വരുത്തുന്നതാണ്
أَنْ يَرْجِعَ هَذَا إِلَى المَعْبُودِينَ
നിശ്ചയം അവരെ ആരാധിക്കുന്നതിലേക്ക് അത് മടങ്ങുന്നതാണ്
مِمَّا يَعْقِلُ؛
അത് അറിയിക്കുന്നതെന്തിനാൽ
كَالمَلَائِكَةِ
മലക്കുകളെ ആരാധിച്ചപോലെ
وَالْجِنِّ
ജിന്നിനെ ആരാധിച്ചപോലെ
وَالأَنْبِيَاءِ
നബിമാരെ ആരാധിച്ചപോലെ
وَالشَّيَاطِينَ
പിശാചുക്കളെ ആരാധിച്ചപോലെ
أَيْ
അതായത്
يَجْحَدُونَ أَنْ يَكُونَ مَا فَعَلْتُمُوهُ حَقًّا،
നിങ്ങൾ പ്രവൃത്തിച്ച യാതൊന്ന് സത്യമാണ് എന്നതിനെ അവർ നിഷേധിക്കുന്നതാണ്
وَأَنَّهُمْ أَمَرُوكُمْ بِعِبَادَتِهِمْ؛
അവരെ ആരാധിക്കാനായ് നിങ്ങളോട് അവർ കൽപിച്ചൂവെന്നതിനേയും അവർ നിഷേധിക്കുന്നതാണ്
كَمَا أَخْبَرَ عَنْ عِيسَى بِقَوْلِهِ :
ഈസാ നബി  (അ) യെ പറ്റി വാർത്ത അറിയിച്ച പോലെ , അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു :
"مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ   مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ"
ഇല്ല ഇല്ല .. എനിക്ക് യാതൊരു വിധ അവകാശവുമില്ല .. അത് പറയാൻ എനിക്ക് പാടില്ലാത്തതാണേ..
المَائِدَةُ: ١١٦
(സൂറത്ത് മാഇദ - 116)
وَيَجُوزُ أَنْ يَنْدَرِجَ فِيهِ الأَصْنَامُ أَيْضًا،
വിഗ്രഹങ്ങളും അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നൂ എന്നതും ഉദ്ദേശിക്കാവുന്നതാണ്
أَيْ يُحْيِيهَا اللهُ
അതായത് അല്ലാഹു അവയെ ജീവിപ്പിക്കുന്നതാണ്
حَتَّى تُخْبِرَ أَنَّهَا لَيْسَتْ أَهْلًا لِلعِبَادَةِ،
തീര്‍ച്ചയായും ഇബാദത്തിന് അവർ അർഹരല്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് വരെ.

(തഫ്സീർ ഖുർത്വുബി ,  സൂറത്ത് ഫാത്വിർ - 14)…

______________________________

ഈ ഹദീസ് ഇമാം ത്വബറാനി (റ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'അൽ-മുഅ്ജമുൽ കബീർ' (المعجم الكبير) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്.

أنه كان في زمن النبي صلى الله عليه وسلم منافق يؤذي المؤمنين ، فقال بعضهم : قوموا بنا نستغيث برسول الله صلى الله عليه وسلم من هذا المنافق . فقال النبي صلى الله عليه وسلم : " انه لا يستغاث بي ، انما يستغاث بالله عزوجل ."

 

"നബി ﷺ യുടെ കാലത്ത് സത്യവിശ്വാസികളെ ഉപദ്രവിച്ചിരുന്ന ഒരു മുനാഫിഖ് (കപടവിശ്വാസി) ഉണ്ടായിരുന്നു. അപ്പോൾ (വിശ്വാസികളിൽ) ചിലർ പറഞ്ഞു: 'വരൂ, നമുക്ക് ഈ മുനാഫിഖിനെതിരെ അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതനോട് സഹായം തേടാം (നസ്തഗീസു ബിറസൂലില്ലാഹ്).' അപ്പോൾ നബി ﷺ പറഞ്ഞു: 'തീർച്ചയായും എന്നോടല്ല സഹായം തേടേണ്ടത് (ഇസ്തിഗാസ ചെയ്യേണ്ടത്), മറിച്ച് അല്ലാഹുവിനോട് മാത്രമാണ് സഹായം തേടേണ്ടത്.'"

 ഇസ്തിഗാസ ഇമാമുമാരുടെ ഉദ്ദരണികൾ

ശൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി (റ) രചിച്ച വിഖ്യാത ഗ്രന്ഥമായ 'ഫുതൂഹുൽ ഗൈബ്' (فتوح الغيب) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.

لا تشكون في حالة البلية الى احد من خلق الله فذلك اشراك منك به لا يملك معه فى ملكه احد شيئا لا ضار ولا نافع ولا رافع ولا دافع ولا جالب ولا منقم ولا مبلى ولا معافى ولا مبرئ غيره فلا تشتغل بالخلق فعليك بالا ستغاثة إليه

( الشيخ جيلاني)

"പരീക്ഷണങ്ങൾ നേരിടുമ്പോൾ അല്ലാഹുവിന്റെ സൃഷ്ടികളിൽ ഒരാളോടും നീ പരാതിപ്പെടരുത്. അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് നിന്നിൽ നിന്നുള്ള ശിർക്ക് (അല്ലാഹുവിൽ പങ്കുചേർക്കൽ) ആണ്. കാരണം, അല്ലാഹുവിന്റെ അധികാരത്തിൽ അവനോടൊപ്പം മറ്റാർക്കും യാതൊന്നിനും അധികാരമില്ല. അവനല്ലാതെ ഉപദ്രവിക്കാനോ ഉപകരിക്കാനോ, ഉയർത്താനോ തടുക്കാനോ, (ഗുണങ്ങൾ) കൊണ്ടുവരാനോ ശിക്ഷിക്കാനോ, പരീക്ഷിക്കാനോ സുഖപ്പെടുത്താനോ രോഗമുക്തി നൽകാനോ മറ്റാരുമില്ല.

അതുകൊണ്ട് നീ സൃഷ്ടികളിൽ വ്യാപൃതനാകാതെ, അല്ലാഹുവിനോട് മാത്രം സഹായം തേടുന്നതിൽ (ഇസ്തിഗാസ) ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക."

(ശൈഖ്‌ അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി)

على أن القرآن غير مخلوق إذ لو كان مخلوقا لم يستعذ بها إذ

لا يستعاذ بمخلوق، قال االله تعالى :{ ْ فَاسْتَعِذ بِاللَّهِ} وقال النبي صلى االله عليه وسلم: "وإذا استعذت فاستعذ باالله

(امام احمد في كتاب السنة)

അറിയണം നിശ്ചയം ഖുർആൻ സൃഷ്ടിയല്ല കാരണം അതു സൃഷ്ടിയാണെങ്കിൽ നബി(സ) അതുമുഖേന അല്ലാഹുവിനോട്‌ ഇസ്തിയാനത്ത്‌ നടത്തുകയില്ല കാരണം സൃഷ്ടികളെ കൊണ്ട്‌ ഇസ്തിയാനത്ത്‌ നടത്തരുത്‌ എന്നും അല്ലാഹുവിനോട്‌ ഇസ്തിയാനത്ത്‌ നടത്തണമെന്നും അല്ലാഹുവും റസൂലും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്‌    

(ഇമാം അഹ്മദിബ്നു ഹന്മ്പൽ)

لا ينبغي لا ان يدعو الله الا به

(الدر المختار. امام ابو حنيفة)

നിശ്ചയം ആർക്കും തന്നെ അല്ലാഹുവിനോട്‌ തേടുമ്പോൾ അവന്രെ വിശേഷണങ്ങൾ കൊണ്ടല്ലാതെ തേടുവാൻ അവകാശമില്ല
(ഇമാം അബു ഹനീഫ)

 

________________________________

 

قال بشر بن الوليد سمعت ابايوسف يقول قال ابو حنيفة لا ينبغي لأحد ان يدعو الله الا به وأكره ان يقول بحق فلان وبحق انبيائك ورسلك وبحق البيت الحرام

(شرح كتاب الكرخي)

ഈ ഉദ്ധരണി ഹനഫി മദ്ഹബിലെ പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായ ഇമാം അബൂ യൂസഫ് (റ) തന്റെ ഗുരുവര്യനായ ഇമാം അബൂഹനീഫ (റ)-ൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തതാണ്. ഇത് ഹനഫി കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളായ 'ബദാഇഉസ്സനാഇഅ്' (بدائع الصنائع), 'അൽ-ഹിദായ' (الهداية), 'തഫ്സീർ ആലുസി' തുടങ്ങിയ നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

മലയാളം വിവർത്തനം

ബിശ്‌റു ബിൻ അൽ-വലീദ് പറഞ്ഞു: ഇമാം അബൂ യൂസഫ് ഇപ്രകാരം പറയുന്നത് ഞാൻ കേട്ടു: ഇമാം അബൂഹനീഫ പറഞ്ഞു:

"ഒരാളും അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടല്ലാതെ (അവന്റെ നാമഗുണവിശേഷണങ്ങൾ മുഖേനയല്ലാതെ) അവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല. 'ഇന്ന വ്യക്തിയുടെ ഹഖ് (അവകാശം) മുൻനിർത്തി', 'നിന്റെ പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും ഹഖ് മുൻനിർത്തി', 'ബൈത്തുൽ ഹറാമിന്റെ (കഅ്ബ) ഹഖ് മുൻനിർത്തി' എന്നൊക്കെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് ഞാൻ കറാഹത്തായി (അനുവദനീയമല്ലാത്തതായി) കാണുന്നു."

________________________________

 

وتحقيق الكلام في هـذا المقام ان الاستغاثة بمخلوق وجعله وسيلة بمعنى طلب الدعاء منه لاشك فى جوازه ان كان المطلوب منه حيّا
الكتاب: روح المعاني (3/294)
الألُّوسي، أبو الثناء شهاب الدين (1217-1270هـ، 1802-1854م).

 "ഈ വിഷയത്തിലുള്ള യാഥാർത്ഥ്യം (تحقيق الكلام) ഇതാണ്: ഒരു സൃഷ്ടിയോട് സഹായം തേടുക (ഇസ്തിഗാസ), അദ്ദേഹത്തെ ഒരു വസീലയാക്കുക എന്നത് - അദ്ദേഹത്തോട് പ്രാർത്ഥിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെടുക (طلب الدعاء) എന്ന അർത്ഥത്തിലാണെങ്കിൽ - അതിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല, അത് അനുവദനീയമാണ്; ആരോടാണോ ആവശ്യപ്പെടുന്നത് അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ആളാണെങ്കിൽ."

 ________________________________

 

 وأما إذا كان المطلوب منه ميتا أو غائبا فلا يستريب عالم أنه غير جائز وأنه من البدع التي لم يفعلها أحد من السلف،
الكتاب: روح المعاني (3/294)
الألُّوسي، أبو الثناء شهاب الدين (1217-1270هـ، 1802-1854م).

"എന്നാൽ, ആരോടാണോ (സഹായം/പ്രാർത്ഥന) ആവശ്യപ്പെടുന്നത് അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ട ആളോ അല്ലെങ്കിൽ സന്നിഹിതനല്ലാത്ത ആളോ (ഗائب) ആണെങ്കിൽ, അത് അനുവദനീയമല്ല എന്ന കാര്യത്തിൽ അറിവുള്ളവർക്കിടയിൽ യാതൊരു സംശയവുമില്ല. തീർച്ചയായും അത് മുൻഗാമികളായ പണ്ഡിതന്മാർ (സലഫുസ്സ്വാലിഹീങ്ങൾ) ആരും തന്നെ ചെയ്യാത്ത പുത്തൻ ആചാരങ്ങളിൽ (ബിദ്അത്ത്) പെട്ടതുമാണ്."

(തഫ്സീറുൽ മആനി ഇമാം ആലൂസി)

  ________________________________

 

 ഈ വാചകം പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്:

1. നവാഖിളുൽ ഇസ്‌ലാം (نواقض الإسلام): ശൈഖ് മുഹമ്മദ് ബിൻ അബ്ദിൽ വഹാബ് (രണ്ടാം നാഖിളായി ഇത് വിവരിക്കുന്നു).

2. മജ്മൂഉൽ ഫതാവ (مجموع الفتاوى): ഇമാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ (അദ്ദേഹം ഇത് പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഏകോപിത അഭിപ്രായമായി ഉദ്ധരിക്കുന്നു).

3. കശ്‌ശാഫുൽ ഖിനാഅ് (كشاف القناع): ഇമാം അൽ-ബഹൂതി (ഹനബലി കർമ്മശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. 'മുർത്തദ്ദ്' അഥവാ മതം മാറുന്നവന്റെ നിയമങ്ങൾ പറയുന്ന ഭാഗത്ത് ഇത് കാണാം).

4. അൽ-ഇഖ്‌നാഅ് (الإقناع): ഇമാം അൽ-ഹുജാവിയുടെ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലും സമാനമായ പരാമർശമുണ്ട്.

 

ومن ذلك ان يجعل بينه و بين الله تعالى و سائط يتوكل عليهـم ويدعوهـم ويسألهـم قالوا اجماعا

"ഒരാൾ അല്ലാഹുവിനും തനിക്കുമിടയിൽ മധ്യവർത്തികളെ (intermediaries) നിശ്ചയിക്കുകയും, അവരിൽ ഭരമേൽപ്പിക്കുകയും (തവക്കുൽ), അവരോട് പ്രാർത്ഥിക്കുകയും (ദുആ), അവരോട് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്യുക എന്നത് അതിൽ പെട്ടതാണ്. ഇത്തരക്കാർ കാഫിറാണെന്ന (സത്യനിഷേധിയാണെന്ന) കാര്യത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാരുടെ ഏകോപിത അഭിപ്രായം (ഇജ്മാഅ്) ഉണ്ടെന്ന് അവർ (പണ്ഡിതന്മാർ) പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു."

(കിതാബ്‌ അഅലാം 1/169)

________________________________

 

‎ إذا سألت فاسأل الله، وإذا استعنت فاستعن بالله،

‎إشارة إلى أن العبد لا ينبغي له أن يعلق سره بغير الله ، بل يتوكل عليه في سائر أموره ، ثم إن كانت الحاجة التي يسألها لم تجر العادة بجريانها على أيدي خلقه : كطلب الهداية ، والعلم ، والفهم في القرآن والسنة ،وشفاء المرض ، وحصول العافية من بلاء الدنيا وعذاب الآخرة ، سأل ربه ذلك . وإن كانت الحاجة التي يسألها جرت العادة أن الله سبحانه وتعالى يجريها على أيدي خلقه ، كالحاجات المتعلقة بأصحاب الحرف والصنائع وولاة الأمور ، سأل الله تعالى أن يعطف عليه قلوبهم

‎ الأربعون نووي

"നീ ചോദിക്കുകയാണെങ്കിൽ അല്ലാഹുവിനോട് ചോദിക്കുക, സഹായം തേടുകയാണെങ്കിൽ അല്ലാഹുവിനോട് സഹായം തേടുക..."

"തന്റെ രഹസ്യങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും അല്ലാഹുവല്ലാത്ത മറ്റാരിലും ബന്ധിപ്പിക്കാൻ ഒരു ദാസന് അനുയോജ്യമല്ല എന്നതിലേക്കുള്ള സൂചനയാണിത്. മറിച്ച്, തന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും അവൻ അല്ലാഹുവിൽ ഭരമേൽപ്പിക്കണം (തവക്കുൽ).

തുടർന്ന്, അവൻ ചോദിക്കുന്ന ആവശ്യം സാധാരണഗതിയിൽ സൃഷ്ടികളുടെ കൈകളാൽ നടക്കാത്ത കാര്യമാണെങ്കിൽ — ഉദാഹരണത്തിന്: സന്മാർഗ്ഗം (ഹിദായത്ത്), അറിവ് (ഇൽമ്), ഖുർആനിലും സുന്നത്തിലുമുള്ള അവഗാഹം, രോഗശമനം, ദുനിയാവിലെ പരീക്ഷണങ്ങളിൽ നിന്നും ആഖിറത്തിലെ ശിക്ഷയിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം തുടങ്ങിയവ — അവയെല്ലാം അവൻ തന്റെ രക്ഷിതാവിനോട് (നേരിട്ട്) ചോദിക്കുക.

എന്നാൽ, അവൻ ചോദിക്കുന്ന ആവശ്യം സാധാരണഗതിയിൽ സൃഷ്ടികളിലൂടെ അല്ലാഹു നടത്തിക്കൊടുക്കുന്ന കാര്യമാണെങ്കിൽ — ഉദാഹരണത്തിന്: തൊഴിലാളികൾ, ഭരണാധികാരികൾ തുടങ്ങിയവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആവശ്യങ്ങൾ — എങ്കിൽ, അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളെ തനിക്ക് അനുകൂലമാക്കി മാറ്റാൻ അവൻ അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കണം."

(ഇമാം നവവി(റ)

  ________________________________

'അൽ-ഫത്ഹുർ റബ്ബാനി' (الفتح الرباني والفيض الرحماني)

كيف تقول لا الآه الا الله وفي قلبك كم اله؟ كل شئ تعتمد عليه و نثق به دون الله صنمك لا ينفعك توحيد اللسان مع شرك القلب

(شيخ جيلاني)

"നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ എത്രയോ ദൈവങ്ങൾ (ഇലാഹുകൾ) ഉള്ളപ്പോൾ നീ എങ്ങനെയാണ് 'ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്' (അല്ലാഹു അല്ലാതെ മറ്റൊരു ദൈവമില്ല) എന്ന് പറയുന്നത്? അല്ലാഹുവിനെ കൂടാതെ നീ ഏതൊരു വസ്തുവിനെയാണോ ആശ്രയിക്കുന്നതും വിശ്വസിക്കുന്നതും, അത് നിന്റെ വിഗ്രഹമാണ് (സ്വനം). ഹൃദയത്തിൽ ശിർക്ക് (ബഹുദൈവാരാധന) വെച്ചുകൊണ്ടുള്ള നാവിന്റെ തൗഹീദ് നിനക്ക് ഒരു ഉപകാരവും ചെയ്യില്ല."

(ശൈഖ്‌ അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി)

   ________________________________

 

اجعل قلبك مسجدا لا تدع مع الله احدا كما قال الله تعالى عزوجل و ان المساجد الله فلا تدعوا مع الله احدا

(. شيخ جيلاني)

"നിന്റെ ഹൃദയത്തെ നീ ഒരു മസ്ജിദ് (പള്ളി) ആക്കി മാറ്റുക. അവിടെ അല്ലാഹുവോടൊപ്പം മറ്റാരെയും നീ പ്രതിഷ്ഠിക്കരുത്. അല്ലാഹു ഖുർആനിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ: {തീർച്ചയായും പള്ളികൾ അല്ലാഹുവിനുള്ളതാകുന്നു. അതിനാൽ നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവോടൊപ്പം മറ്റാരോടും പ്രാർത്ഥിക്കരുത്} (സൂറത്തുൽ ജിന്ന്: 18)."
(ശൈഖ്‌ അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി)

   ________________________________

 

വിപത്തിന്രെ ഘട്ടങ്ങളിൽ മക്കമുശ്രിക്കുകൾ അല്ലാഹുവിനോട്‌ മാത്രമാണു ഇസ്തിഗാസനടത്തിയിരുന്നത്‌ എന്ന ആയത്തുകൾ ഉദ്ധരിച്ചു ഇമാം ആലൂസി അദ്ധേഹത്തിന്രെ ഖുർആൻ തഫ്സീറിൽ പറയുന്നു

وايا ما كان فالآية دالة على ان المشركين لا يدعون غيره تعالى في تلك الحال وانت خبير بان الناس اليوم اذا اعتر اهـم امر خطير وخطب جسيم في براو بحر دعوا من لا يضر ولا ينفع ولا يرى ولا يسمع فمنهـم من يدعو الخضر والياس ومنهـم من ينادي ابا الخميس والعباس ومنهـم من يستغيث باحد الأئمة ومنهـم من يتضرع الى شيخ من مشائخ الأمة

الكتاب: روح المعاني في تفسير القرآن (6/93)

الألُّوسي، أبو الثناء شهاب الدين (1217-1270هـ، 1802-1854م).

"കാര്യം എന്തുതന്നെയായാലും, ആ ഖുർആൻ വചനം വ്യക്തമാക്കുന്നത് മുശ്‌രിക്കുകൾ (മക്കയിലെ ബഹുദൈവാരാധകർ) പോലും അത്തരം പ്രയാസകരമായ ഘട്ടങ്ങളിൽ അല്ലാഹുവല്ലാത്ത മറ്റാരെയും വിളിക്കാറില്ല എന്നാണ്. എന്നാൽ, ഇന്നത്തെ ജനങ്ങളുടെ അവസ്ഥ നിനക്ക് നന്നായി അറിയാമല്ലോ; കടലിലോ കരയിലോ വെച്ച് അവർക്ക് വല്ല വലിയ വിപത്തോ ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധിയോ ബാധിച്ചാൽ അവർ വിളിക്കുന്നത് ഉപദ്രവിക്കാനോ ഉപകരിക്കാനോ കഴിയാത്ത, കാണാനോ കേൾക്കാനോ സാധിക്കാത്തവരെയാണ്.

അവരിൽ ചിലർ ഖിള്‌ർ (അ) നെയും ഇൽയാസ് (അ) നെയും വിളിക്കുന്നു. മറ്റുചിലർ അബുൽ ഖമീസ് എന്നും അബ്ബാസ് എന്നും വിളിച്ചു കരയുന്നു. വേറെ ചിലർ തങ്ങളുടെ നേതാക്കളോട് (ഇമാമുമാരോട്) സഹായം തേടുന്നു (ഇസ്തിഗാസ ചെയ്യുന്നു). ചിലരാകട്ടെ ഉമ്മത്തിലെ ശൈഖുമാരോട് താണുകേണ് അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു."

(തഫ്സീർ റൂഹുൽ മആനി) 

   ________________________________ 

ഈ ശക്തമായ ആത്മീയ ഉപദേശം ശൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി (റ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിഖ്യാത പ്രഭാഷണ സമാഹാരമായ 'അൽ-ഫത്ഹുർ റബ്ബാനി' (الفتح الرباني والفيض الرحماني) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ നൽകിയിട്ടുള്ളതാണ്. ഇതിലെ അഞ്ചാം പ്രഭാഷണത്തിൽ (المقالة الخامسة) അദ്ദേഹം വിശ്വാസികളെ അവരുടെ ആത്മീയ കാപട്യത്തെക്കുറിച്ച് താക്കീത് ചെയ്യുന്ന ഭാഗമാണിത്.

‎قد احتال عليك الشيطان و زين لك الكذب و الأعمال القبيحة ، تكذب حتى فى صلاتك ، لأنك تقول الله أكبر و تكذب ، لأن فى قلبك الها غيره ، كل ما تعتمد عليه فهو الهك ، كل شئ تخاف منه و ترجوه فهو الهك ، قلبك لا يوافق لسانك ، فعلك لا يوافق قولك ، قل الله أكبر ألف مره بقلبك و مره بلسانك ،  ما تستحى أن تقول لا اله إلا الله و لك ألف معبود غيره ؟ تب إلى الله عز و جل من جميع ما أنت فيه 

അര്‍ത്ഥം :- 

"തീർച്ചയായും പിശാച് നിന്നെ തന്ത്രപൂർവ്വം ചതിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൻ നിനക്ക് നിന്റെ അസത്യങ്ങളെയും മ്ലേച്ഛമായ പ്രവർത്തികളെയും ഭംഗിയായി കാണിച്ചു തന്നു. നീ നിന്റെ നിസ്കാരത്തിൽ പോലും കള്ളം പറയുകയാണ്. കാരണം നീ 'അല്ലാഹു അക്ബർ' (അല്ലാഹു ഏറ്റവും വലിയവൻ) എന്ന് പറയുകയും എന്നാൽ അതിൽ കള്ളം പ്രവർത്തിക്കുകയുമാണ്. കാരണം നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അല്ലാഹു അല്ലാത്ത മറ്റൊരു ഇലാഹുണ്ട്.

നീ എന്തിനെയാണോ ആശ്രയിക്കുന്നത് അതാണ് നിന്റെ ഇലാഹ് (ദൈവം). നീ എന്തിനെയാണോ ഭയപ്പെടുകയും ആരോടാണോ പ്രതീക്ഷ വെക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അതാണ് നിന്റെ ഇലാഹ്. നിന്റെ ഹൃദയം നിന്റെ നാവിനോട് യോജിക്കുന്നില്ല. നിന്റെ പ്രവർത്തി നിന്റെ വാക്കിനോട് യോജിക്കുന്നില്ല. നിന്റെ ഹൃദയം കൊണ്ട് ആയിരം വട്ടവും നാവുകൊണ്ട് ഒരു വട്ടവും 'അല്ലാഹു അക്ബർ' എന്ന് പറയുക.

'ലാ ഇലാഹ ഇല്ലല്ലാഹ്' (അല്ലാഹു അല്ലാതെ മറ്റൊരു ദൈവമില്ല) എന്ന് പറയുകയും, അതേസമയം നിനക്ക് അല്ലാഹു അല്ലാത്ത ആയിരം ആരാധനാമൂർത്തികൾ ഉണ്ടാവുകയും ചെയ്യുന്നതിൽ നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ? നീയിപ്പോൾ ഏത് അവസ്ഥയിലാണോ ഉള്ളത് അതിൽ നിന്നെല്ലാം അല്ലാഹുവിലേക്ക് പശ്ചാത്തപിച്ച് (തൗബ ചെയ്ത്) മടങ്ങുക."(ശൈഖ്‌ അബ്ദുൽ ഖാദർ ജീലാനി)

  _________________________________________

 

ഇമാം സുയൂഥി (റ) അദ്ധേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥമായ അല്‍ അംറുബിന്‍ ഇത്തിബാഇല്‍ പറയുന്നു:

‎والصحابة رضي الله عنهم - وقد أجدبوا مراتٍ - ودهمتهم نوائب بعد موته ، فهلا جاءوا فاستسقوا واستغاثوا عند قبر النبي . وهو أكرم الخلق على الله عز وجل، بل خرج فيهم سيدنا عمر بن الخطاب رضي الله عنه بالعباس عم النبي  إلى المصلى فاستسقى به، ولم يستسقوا عند قبر النبي

‎فاقتد أيها المسلم إن كنت عبد الله بسلفك الصالح، وتحقق التوحيد الخالص؛ فلا تعبد إلا الله، ولا تشرك بربك أحداً، كما أمر الله تعالى بقوله: (فإياي فاعبدون)، وقال تعالى: (فمن كان يرجو لقاء ربه فليعمل عملاً صالحاً ولا يشرك بعبادة ربه أحداً). فلا تعبد إلا إياه ولا تدْعُ إلا هو، ولا تستعن إلا به، فإنه لا مانع ولا معطي ولا مضارّ ولا نافع إلا هو سبحانه وتعالى، لا إله إلا هو عليه توكلت وإليه أنيب

 الكتاب: الأمر بالاتباع والنهي عن الابتداع (1/118-119)

السُّيوطي، جلال الدين (849 - 911 هـ، 1445 - 1505م).

"പ്രവാചകൻ ﷺ യുടെ വിയോഗത്തിന് ശേഷം സ്വഹാബികൾ പലതവണ വരൾച്ചയാലും മറ്റ് പ്രതിസന്ധികളാലും പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അല്ലാഹുവിന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട സൃഷ്ടിയായിരുന്നിട്ടു കൂടി, അവർ എന്തുകൊണ്ടാണ് നബി ﷺ യുടെ ഖബറിനരികെ വന്ന് മഴയ്ക്ക് വേണ്ടിയോ സഹായത്തിന് വേണ്ടിയോ ഇസ്തിഗാസ (സഹായതേട്ടം) നടത്താതിരുന്നത്?

മറിച്ച്, ഉമർ ബിൻ ഖത്താബ് (റ) ജനങ്ങളുമായി ഈദ് ഗാഹിലേക്ക് പുറപ്പെടുകയും നബി ﷺ യുടെ പിതൃവ്യനായ അബ്ബാസ് (റ) വിനെ മുൻനിർത്തി (അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാർത്ഥന വഴി) മഴയ്ക്ക് വേണ്ടി അപേക്ഷിക്കുകയുമാണ് ചെയ്തത്. അവർ ഒരിക്കലും നബി ﷺ യുടെ ഖബറിനരികെ ഇസ്തിഗാസ നടത്തിയില്ല.

അതുകൊണ്ട് മുസ്ലിമേ, നീ അല്ലാഹുവിന്റെ ദാസനാണെങ്കിൽ നിന്റെ സലഫുസ്സ്വാലിഹീങ്ങളെ (മുൻഗാമികളെ) മാതൃകയാക്കുക. നിന്റെ തൗഹീദ് ശുദ്ധമാക്കുക. അല്ലാഹുവിനെ മാത്രം ആരാധിക്കുക. നിന്റെ രക്ഷിതാവിൽ ഒരാളെയും പങ്കുചേർക്കരുത്. അല്ലാഹു കൽപ്പിച്ചതുപോലെ: {എന്നെ മാത്രം നിങ്ങൾ ആരാധിക്കുവിൻ}. അവൻ വീണ്ടും പറയുന്നു: {തന്റെ രക്ഷിതാവിനെ കണ്ടുമുട്ടണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സൽകർമ്മങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കട്ടെ, തന്റെ രക്ഷിതാവിനുള്ള ആരാധനയിൽ ഒരാളെയും പങ്കുചേർക്കാതിരിക്കട്ടെ}.

അതിനാൽ അവനെയല്ലാതെ നീ ആരാധിക്കരുത്, അവനോടല്ലാതെ നീ പ്രാർത്ഥിക്കരുത്, അവനോടല്ലാതെ നീ സഹായം തേടരുത്. കാരണം, അവനല്ലാതെ തടയാനോ നൽകാനോ ഉപദ്രവിക്കാനോ ഉപകരിക്കാനോ മറ്റാരുമില്ല. അവനല്ലാതെ മറ്റൊരു ഇലാഹില്ല; അവനിൽ ഞാൻ ഭരമേൽപ്പിക്കുന്നു, അവനിലേക്ക് ഞാൻ മടങ്ങുന്നു." 

ഇമാം സുയൂതി (റഹി)
(ഇമാം സുയൂത്തി അല്‍ അംറു ബിൽ ഇത്തിബാഅ് : 47)

  _________________________________________

 

و يكره ان يدعو الله الا به ولا يقول أسألك بملائكتك او انبيائك نحو ذالك لانه لا حق لمخلوق على خالقه

(شرح المختار)

അല്ലാഹുവിനോട്‌ തേടുമ്പോൾ അവനെകൊണ്ടല്ലാതെ തേടാൻ പാടില്ല മലക്കുകളുടെ ഹഖ്‌ കൊണ്ട്‌ അല്ലങ്കിൽ പ്രവാചകന്മാരുടെ ഹഖ്‌ കൊണ്ട്‌ അല്ലങ്കിൽ അതുപോലെ മറ്റു വല്ലതിന്രെയും ഹഖ്‌ കൊണ്ട്‌ എന്നു അവൻ പറയുവാൻ പാടില്ല കാരണം സൃഷ്ടികൾക്ക്‌ സൃഷ്ടാവിന്രെമേൽ ഹഖില്ലാ
(ശറഹുൽ മുഖ്താർ)

   _________________________________________

 

فقال أبو الحسين القدورى فى شرح كتاب الكرخى: قال بشر بن الوليد: سمعت أبا يوسف يقول: قال أبو حنيفة: "لا ينبغى لأحد أن يدعو الله إلا به. قال: وأكره أن يقول: أسألك بمعقد العز من عرشك. وأكره أن يقول: بحق فلان، وبحق أنبيائك ورسلك، وبحق البيت الحرام".

الكتاب: إغاثة اللهفان من مصايد الشيطان (1/216)
ابن قيم الجوزية (691 -751هـ، 1292- 1350م).

"അബുൽ ഹുസൈൻ അൽ-ഖുദൂരി 'ശർഹു കിതാബിൽ കർഖി'യിൽ പറഞ്ഞു: ബിശ്‌റു ബിൻ അൽ-വലീദ് ഇപ്രകാരം പറയുന്നതായി ഞാൻ കേട്ടു: ഇമാം അബൂയൂസഫ് പറഞ്ഞു: ഇമാം അബൂഹനീഫ ഇപ്രകാരം പറയുകയുണ്ടായി:

'അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടല്ലാതെ (അവന്റെ നാമഗുണവിശേഷണങ്ങൾ മുഖേനയല്ലാതെ) മറ്റാരെയും മുൻനിർത്തി അല്ലാഹുവിനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് ഒരാൾക്കും അനുയോജ്യമല്ല.'

തുടർന്ന് അദ്ദേഹം (അബൂഹനീഫ) പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ അർശിലെ ഇസ്സത്തിന്റെ സ്ഥാനങ്ങൾ (മആഖിദുൽ ഇസ്സ്) മുൻനിർത്തി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നത് ഞാൻ കറാഹത്തായി (അനുവദനീയമല്ലാത്തതായി) കാണുന്നു. അതുപോലെ 'ഇന്ന വ്യക്തിയുടെ ഹഖ് (അവകാശം) മുൻനിർത്തി', 'നിന്റെ പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും ഹഖ് മുൻനിർത്തി', 'ബൈത്തുൽ ഹറാമിന്റെ (കഅ്ബ) ഹഖ് മുൻനിർത്തി' എന്നൊക്കെ പറയുന്നതും ഞാൻ കറാഹത്തായി കാണുന്നു."

 _________________________________________

നബിയോട്‌ നേരിട്ടുളള തേട്ടം മാത്രമല്ല ഹഖ്‌ ജാഹ്‌ ബർക്കത്ത്‌ കൊണ്ടുള്ള തേട്ടം പോലും ഇമാമുമാർ ശക്തമായി വിമർശിച്ചു
ഇമാം ത്വഹാവി പറയുന്നത്‌ കാണുക

  وَإِنَّمَا هَذَا مِنَ الِاعْتِدَاءِ فِي الدُّعَاءِ! وَقَدْ قَالَ تَعَالَى: {ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ} (1). وَهَذَا وَنَحْوُهُ مِنَ الْأَدْعِيَةِ الْمُبْتَدَعَةِ، وَلَمْ يُنْقَلْ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَلَا عَنِ الصَّحَابَةِ، وَلَا عَنِ التَّابِعِينَ، وَلَا عَنْ أَحَدٍ مِنَ الْأَئِمَّةِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ، وَإِنَّمَا يُوجَدُ مِثْلُ هَذَا فِي الْحُرُوزِ وَالْهَيَاكِلِ الَّتِي يَكْتُبُ بِهَا الْجُهَّالُ وَالطُّرُقِيَّةُ. وَالدُّعَاءُ مِنْ أَفْضَلِ الْعِبَادَاتِ، وَالْعِبَادَاتُ مَبْنَاهَا عَلَى السُّنَّةِ وَالِاتِّبَاعِ، لَا عَلَى الْهَوَى وَالِابْتِدَاعِ.
 الكتاب: شرح العقيدة الطحاوية  (1/211)
ابن أَبي العِزّ (731 - 792 هـ = 1331 - 1390 م)

"തീർച്ചയായും ഇത് പ്രാർത്ഥനയിലുള്ള അതിക്രമമാണ് (ഇഅ്തിദാഅ്). അല്ലാഹു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു: {നിങ്ങളുടെ രക്ഷിതാവിനോട് വിനയത്തോടും രഹസ്യമായും നിങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുക. അതിക്രമം കാണിക്കുന്നവരെ തീർച്ചയായും അവൻ ഇഷ്ടപ്പെടുകയില്ല} (സൂറത്തുൽ അഅ്റാഫ്: 55).

ഇതുപോലെയുള്ള പ്രാർത്ഥനകൾ പുത്തൻ ആചാരങ്ങളിൽ (ബിദ്അത്ത്) പെട്ടതാണ്. നബി ﷺ യിൽ നിന്നോ, സ്വഹാബികളിൽ നിന്നോ, താബിഉകളിൽ നിന്നോ, പ്രമുഖരായ ഇമാമുകളിൽ നിന്നോ ഇത്തരത്തിലുള്ള കാര്യങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മറിച്ച്, വിവരമില്ലാത്തവരും (ജുഹ്ഹാൽ) ആത്മീയതയുടെ പേരിൽ വഴിപിഴച്ചവരും (ത്വുറുഖിയ്യ) എഴുതിയുണ്ടാക്കുന്ന ഏലസ്സുകളിലും (ഹുറൂസ്) തകിടുകളിലുമാണ് (ഹയാക്കിൽ) ഇത്തരം പ്രയോഗങ്ങൾ കണ്ടുവരുന്നത്.

പ്രാർത്ഥന എന്നത് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ആരാധനകളിൽ ഒന്നാണ്. ആരാധനകളുടെ അടിസ്ഥാനം എന്നത് പ്രവാചകചര്യയും (സുന്നത്ത്) അദ്ദേഹത്തെ പിന്തുടരലുമാണ് (ഇത്തിബാഅ്); അല്ലാതെ സ്വന്തം താല്പര്യങ്ങളോ പുത്തൻ നിർമ്മിതികളോ (ഇബ്തിദാഅ്) അല്ല."

(ശറഹുൽ അഖീദ ഇമാം ത്വഹാവി)

‏അദ്ധേഹം വീണ്ടും തുടരുന്നത്‌ കാണുക

 وَلِهَذَا قَالَ أَبُو حَنِيفَةَ وَصَاحِبَاهُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ: يُكْرَهُ أَنْ يَقُولَ الدَّاعِي: أَسْأَلُكَ بِحَقِّ فُلَانٍ، أَوْ بِحَقِّ أَنْبِيَائِكَ وَرُسُلِكَ، وَبِحَقِّ الْبَيْتِ الْحَرَامِ، وَالْمَشْعَرِ الْحَرَامِ، وَنَحْوِ ذَلِكَ حَتَّى كَرِهَ أَبُو حَنِيفَةَ وَمُحَمَّدٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنْ يَقُولَ الرَّجُلُ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَعْقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِكَ، وَلَمْ يَكْرَهْهُ أَبُو يُوسُفَ رَحِمَهُ اللَّهُ لَمَّا بَلَغَهُ الْأَثَرُ فِيهِ.
وَتَارَةً يَقُولُ: بِجَاهِ فُلَانٍ عِنْدَكَ، يَقُولُ: نَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِأَنْبِيَائِكَ وَرُسُلِكَ وَأَوْلِيَائِكَ. وَمُرَادُهُ أَنَّ فُلَانًا عِنْدَكَ ذُو وَجَاهَةٍ وَشَرَفٍ وَمَنْزِلَةٍ فَأَجِبْ دُعَاءَنَا. وَهَذَا أَيْضًا مَحْذُورٌ، فَإِنَّهُ لَوْ كَانَ هَذَا هُوَ التَّوَسُّلُ الَّذِي كَانَ الصَّحَابَةُ يَفْعَلُونَهُ (2) فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَفَعَلُوهُ بَعْدَ مَوْتِهِ، وَإِنَّمَا كَانُوا يَتَوَسَّلُونَ فِي حَيَاتِهِ بِدُعَائِهِ، يَطْلُبُونَ مِنْهُ أَنْ يَدْعُوَ لَهُمْ، وَهُمْ يُؤَمِّنُونَ عَلَى دُعَائِهِ، كَمَا فِي الِاسْتِسْقَاءِ وَغَيْرِهِ. فَلَمَّا مَاتَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ - لَمَّا خَرَجُوا يَسْتَسْقُونَ -: «اللَّهُمَّ إِنَّا كُنَّا إِذَا أَجْدَبْنَا نَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّنَا فَتَسْقِيَنَا، وَإِنَّا نَتَوَسَّلُ إِلَيْكَ بِعَمِّ نَبِيِّنَا». مَعْنَاهُ بِدُعَائِهِ
الكتاب: شرح العقيدة الطحاوية  (1/211)
ابن أَبي العِزّ (731 - 792 هـ = 1331 - 1390 م)

"അതുകൊണ്ടാണ് ഇമാം അബൂഹനീഫയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരും (ഇമാം അബൂയൂസഫ്, ഇമാം മുഹമ്മദ്) ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: 'ഇന്ന വ്യക്തിയുടെ ഹഖ് (അവകാശം) മുൻനിർത്തി', അല്ലെങ്കിൽ 'നിന്റെ പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും ഹഖ് മുൻനിർത്തി', 'ബൈത്തുൽ ഹറാമിന്റെയോ മശ്അറുൽ ഹറാമിന്റെയോ ഹഖ് മുൻനിർത്തി' എന്നൊക്കെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് കറാഹത്താണ്. 'അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ അർശിലെ ഇസ്സത്തിന്റെ സ്ഥാനങ്ങൾ (മആഖിദുൽ ഇസ്സ്) മുൻനിർത്തി ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു' എന്ന് പറയുന്നത് പോലും അബൂഹനീഫയും മുഹമ്മദും കറാഹത്തായി കണ്ടു. എന്നാൽ ഇമാം അബൂയൂസഫ് ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു നിവേദനം (അഥർ) ലഭിച്ചതിനാൽ അത് കറാഹത്താണെന്ന് പറഞ്ഞില്ല.

ചിലപ്പോൾ ഒരാൾ പറയും: 'നിന്റെ അടുക്കൽ ഇന്ന ആൾക്കുള്ള പദവി (ജാഹ്) മുൻനിർത്തി ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു', അല്ലെങ്കിൽ 'നിന്റെ പ്രവാചകന്മാരെയും ഔലിയാക്കളെയും മുൻനിർത്തി ഞങ്ങൾ വസീല തേടുന്നു'. ഇതിലൂടെ അയാൾ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് 'ഇന്ന ആൾക്ക് നിന്റെ അടുക്കൽ വലിയ സ്ഥാനവും പദവിയുമുണ്ടല്ലോ, അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ പ്രാർത്ഥന സ്വീകരിക്കേണമേ' എന്നാണ്. ഇതും വിലക്കപ്പെട്ട കാര്യമാണ്.

കാരണം, നബി ﷺ യുടെ ജീവിതകാലത്ത് സ്വഹാബികൾ ചെയ്തിരുന്ന വസീല (തവസ്സുൽ) ഇതായിരുന്നുവെങ്കിൽ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണശേഷവും അവർ അത് ചെയ്യുമായിരുന്നു. എന്നാൽ അവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകാലത്ത് വസീല തേടിയിരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'പ്രാർത്ഥന' (ദുആ) കൊണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അവർക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കാൻ അവർ ആവശ്യപ്പെടുകയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് അവർ ആമീൻ പറയുകയുമായിരുന്നു ചെയ്തത് (മഴയ്ക്ക് വേണ്ടിയുള്ള പ്രാർത്ഥനയിലും മറ്റും കണ്ടതുപോലെ). എന്നാൽ നബി ﷺ വഫാത്തായപ്പോൾ, മഴയ്ക്ക് വേണ്ടി പുറപ്പെട്ട സമയത്ത് ഉമർ (റ) ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു: 'അല്ലാഹുവേ, ഞങ്ങൾക്ക് വരൾച്ച ബാധിക്കുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ പ്രവാചകനെ മുൻനിർത്തി ഞങ്ങൾ നിന്നോട് വസീല തേടാറുണ്ടായിരുന്നു (അദ്ദേഹത്തെക്കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥിപ്പിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു), അപ്പോൾ നീ ഞങ്ങൾക്ക് മഴ നൽകാറുണ്ടായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ പ്രവാചകന്റെ പിതൃവ്യനെ മുൻനിർത്തി (അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദുആ വഴി) ഞങ്ങൾ നിന്നോട് വസീല തേടുന്നു'. ഇതിന്റെ അർത്ഥം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രാർത്ഥന (ദുആ) മുഖേന എന്നാണ്."

(ശറഹുൽ അഖീദ ഇമാം ത്വഹാവി)

_________________________________________

التوسل بالذوات الفاضلة قبيح فعله

(كتاب الغنية)

"ശ്രേഷ്ഠരായ വ്യക്തികളുടെ വ്യക്തിത്വം (ദാത്ത്) മുൻനിർത്തി തവസ്സുൽ ചെയ്യുന്നത് പ്രവർത്തിക്കാൻ പാടില്ലാത്ത മ്ലേച്ഛമായ (ഖബീഹ്) കാര്യമാണ്."
(കിതാബുൽ ഗുന്യത്ത്‌)

ഇമാം ഇബ്നു അബിൽ ഇസ് അൽ-ഹനഫി (റ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'ശർഹുൽ അഖീദത്തിത്ത്വഹാവിയ്യ' (شرح العقيدة الطحاوية) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ തവസ്സുലിന്റെ വിവിധ വശങ്ങൾ ചർച്ച ചെയ്യുമ്പോൾ ഈ ആശയം വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.

അതുപോലെ, ഹനഫി കർമ്മശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥമായ 'ബദാഇഉസ്സനാഇഅ്' (بدائع الصنائع) എന്ന പുസ്തകത്തിൽ ഇമാം കാസാനി (റ) ഈ വിഷയം പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്.

 _________________________________________

 

ان كان ولا بذالك من الطلب فاطلب منه لا من

خلقه.........استغث به إليه هـو الغني و الخلق كلهـم فقراء

(شيخ جيلاني)

"നിനക്ക് വല്ലതും ചോദിക്കണമെന്നുണ്ടെങ്കിൽ നീ അവനോട് (അല്ലാഹുവിനോട്) ചോദിക്കുക, അവന്റെ സൃഷ്ടികളോടല്ല. അവനിലേക്ക് തന്നെ നീ അവനോട് സഹായം തേടുക (ഇസ്തിഗാസ ചെയ്യുക). അവനാണ് ധനികൻ (സ്വയം പര്യാപ്തൻ), സൃഷ്ടികളെല്ലാം തന്നെ ദരിദ്രരും (അല്ലാഹുവിനെ ആശ്രയിക്കുന്നവരും) ആകുന്നു."
(ശൈഖ്‌ അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനി)

  _________________________________________

 

ولو جاء إنسان الى سرير الميت يدعوه من دون الله و يستغيث به كان هـذا شركا محرما باجماع المسلمين

الكتاب: الصَّارِمُ المُنْكِي في الرَّدِّ عَلَى السُّبْكِي  (1/325)
ابن عبد الهادي (705 - 744 هـ = 1305 - 1343 م)

"ഒരാൾ ഒരു മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ കട്ടിലിനരികെ (അഥവാ ഖബറിനരികെ) വരികയും, അല്ലാഹുവിനെ കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തോട് പ്രാർത്ഥിക്കുകയും (ദുആ), അദ്ദേഹത്തോട് സഹായം തേടുകയും (ഇസ്തിഗാസ) ചെയ്താൽ, അത് മുസ്ലിംകളുടെ ഏകോപിത അഭിപ്രായപ്രകാരം (ഇജ്മാഅ്) നിഷിദ്ധമായ ശിർക്ക് (ബഹുദൈവാരാധന) ആകുന്നു."

   _________________________________________

 

ان الله تعالى لم يترك لعبده حجة عليه بل الله الحجة البالغة فلا يتوسل إليه لغيره فان التوسل إنما هـو طلب القرب وقد اخبرنا انه قريب وخبره صدق

(الفتوحات المكية)

"തീർച്ചയായും അല്ലാഹു തന്റെ ദാസന് തനിക്കെതിരെ യാതൊരു ന്യായവും അവശേഷിപ്പിച്ചിട്ടില്ല. മറിച്ച് അല്ലാഹുവിന്റേതാണ് അജയ്യമായ ലക്ഷ്യം. അതിനാൽ അവനല്ലാത്ത മറ്റാരെയും മുൻനിർത്തി നീ അവനിലേക്ക് വസീല തേടേണ്ടതില്ല. കാരണം, വസീല തേടുക എന്നതുകൊണ്ട് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത് സാമീപ്യം (അല്ലാഹുവിലേക്ക് അടുക്കൽ) ആഗ്രഹിക്കുക എന്നതാണ്. അവനാകട്ടെ താൻ (ദാസനോട്) അടുത്തുള്ളവനാണെന്ന് നമ്മെ അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവന്റെ വർത്തമാനം സത്യവുമാണ്."
(ഫുതൂഹാത്തുൽ മക്കിയ്യ 4/226)

ولا مستغاث الا الواحد

(امام رازى)

ഏകനായ അല്ലാഹു അല്ലാതെ ഇസ്തിഗാസ ചെയ്യപ്പെടാൻ വേറെ ആരും ഇല്ലാ.....
(ഇമാം റാസി 20/51)

 __________________ 

 

ഈ വരികൾ പ്രമുഖ പണ്ഡിതനും ചിന്തകനുമായ ഷാ വലിയുല്ലാഹ് ദഹ്‌ലവി (റ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'അൽ-ഖൈറുൽ കസീർ' (الخير الكثير) എന്ന വിഖ്യാത ഗ്രന്ഥത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയതാണ്. വിശ്വാസപരമായ കാര്യങ്ങളിൽ വളരെ കൃത്യമായ അതിർവരമ്പുകൾ നിശ്ചയിക്കുന്ന ഭാഗമാണിത്. 

و اعلم ان طلب الحوائج من الموتى عالما بانه سبب لا نجاحهـا كفر

(الخير الكثير)

"നീ അറിയുക: മരണപ്പെട്ടവരോട് തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നത്, ആ ആവശ്യങ്ങൾ പൂർത്തീകരിക്കപ്പെടാൻ അതൊരു കാരണമാണെന്ന് വിശ്വസിച്ചുകൊണ്ടാണെങ്കിൽ അത് കുഫ്ർ (സത്യനിഷേധം) ആകുന്നു."
(ഷാഹ്‌ വലിയ്യുല്ലാഹ്‌ ദഹ്ലവി)

 

 __________________ 

 

‎ﻳﺎ ﻣﻦ ﻳﺸﻜﻮ ﺇﻟﻰ ﺍﻟﺨﻠﻖ ﻣﺼﺎﺋﺒﻪ ﺇﻳﺶ ﻳﻨﻔﻌﻚ ﺷﻜﻮﺍﻙ ﺇﻟﻰ ﺍﻟﺨﻠﻖ ﻻ ﻳﻨﻔﻌﻮﻧﻚ ﻭﻻ ﻳﻀﺮﻭﻧﻚ ، ﻭﺇﺫﺍ ﺍﻋﺘﻤﺪﺕ ﻋﻠﻴﻬﻢ ﻭﺃﺷﺮﻛﺖ ﻓﻲ ﺑﺎﺏ ﺍﻟﺤﻖ ﻋﺰ ﻭﺟﻞ ﻳﺒﻌﺪﻭﻧﻚ ﻭﻓﻲ ﺳﺨﻄﻪ ﻳﻮﻗﻌﻮﻧﻚ ﻭﻋﻨﻪ ﻳﺤﺠﺒﻮﻧﻚ ﺃﻧﺖ ﻳﺎ ﺟﺎﻫﻞ ﺗﺪﻋﻲ ﺍﻟﻌﻠﻢ ﻣﻦ ﺟﻤﻠﺔ ﺟﻬﻠﻚ ﻃﻠﺒﻚ ﺍﻟﺪﻧﻴﺎ ﻣﻦ ﻏﻴﺮ ﺭﺑﻚ ﻋﺰ ﻭﺟﻠﺘﻄﻠﺐ ﺍﻟﺨﻼﺹ ﻣﻦ ﺍﻟﺸﺪﺍﺋﺪ ﺑﺸﻜﻮﺍﻙ ﺇﻟﻰ ﺍﻟﺨﻠﻖ

‎(شيخ جيلاني)

"തന്റെ മുസീബത്തുകളെക്കുറിച്ച് (വിപത്തുകളെക്കുറിച്ച്) സൃഷ്ടികളോട് പരാതിപ്പെടുന്നവനേ, സൃഷ്ടികളോടുള്ള നിന്റെ പരാതിക്കൊണ്ട് നിനക്ക് എന്ത് പ്രയോജനമാണുള്ളത്? അവർക്ക് നിന്നെ ഉപകരിക്കാനോ ഉപദ്രവിക്കാനോ കഴിയില്ല. നീ അവരെ ആശ്രയിക്കുകയും അല്ലാഹുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ (തൗഹീദിൽ) അവരെ പങ്കുചേർക്കുകയും ചെയ്താൽ, അവർ നിന്നെ അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് അകറ്റുകയും അവന്റെ കോപത്തിൽ വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്യും. മാത്രമല്ല, അവർ നിനക്കും അല്ലാഹുവിനും ഇടയിൽ ഒരു മറയായി മാറുകയും ചെയ്യും.

വിജ്ഞാനമുണ്ടെന്ന് അവകാശപ്പെടുന്ന ഓ അറിവില്ലാത്തവനേ, നിന്റെ അറിവില്ലായ്മയുടെ ഭാഗമാണ് നിന്റെ രക്ഷിതാവായ അല്ലാഹുവിനെ വിട്ട് നീ ദുനിയാവിനെ തേടുന്നത്. സൃഷ്ടികളോട് പരാതിപ്പെട്ടുകൊണ്ട് നീ പ്രയാസങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ആഗ്രഹിക്കുകയാണോ?"

(ശൈഖ്‌ അബ്ദുൽ ഖാദർ ജീലാനി)

 __________________ 

 

وأما من يطلب من الغائب عنه ، أو من الميت ، وهو بعيد من قبره ، فيدعوه في كل مكان ، ويستغيث به لذلك فهو مشرك ، لأنه قد شبهه بالله الذي يسمع دعاء الداعين ، ويغيث الملهوفين .

إجابات ملتقى أهل الحديث عبد الرحمن بن صالح السديس امام مكة

മരിച്ചവരോടും ഓയിബായവരോടും ഇസ്തിഗാസനടത്തുന്നവൻ തനി മുശ്രിക്കാണു
(മക്ക ഹറം ഇമാം അൽ സുദൈസ്‌)

__________________ 

മഹ്മൂദ് ശുക്‌രി അൽ ആലൂസിയുടെ

قال السويدي: ومن أعظم البدع، الغلو في تعظيم القبور، فلقد اتخذوها في هذا الزمان معابد يعتقدون أن الصلاة عندها أفضل من الصلاة في جميع بيوت الله، وهم وإن لم يصرحوا؛ ولكن طبعت قلوبهم على ذلك، فتراهم يقصدونها من الأماكن البعيدة وربما أن تكون بحذائهم مساجد مهجورة فيعطلونها، وإذا لحقوا على الصلاة فيها ولو في أوقات الكراهة كانت أفضل عندهم من الصلاة في الأوقات الفضيلة في المساجد، وتلك المساجد التي بحذاء القبور ليست مقصودة لكونها بيوتاً لله بل لكونها حضرات لمن انتسبت إليه من أهل تلك القبور، يدلك على ذلك كله أنهم لا يسمونها إلا حضرات، فإذا قلت لأحدهم: أين صليت؟ قال لك: صليت في حضرة الشيخ فلان! وليس مقصودهم به إلا التقرب به وبحضرته، وكلما أكثر الرجل الترداد إلى القبور- ولو كانت مشتملة على أنواع المنكرات من ستور الحرير والديباج والترصيع بالفضة والعقيان فضلاً عن غيرها- كان مشهوراً بين الناس بالديانات، مغفور الزلات، مقرباً عند أصحاب تلك الحضرات، ولقد امتلأت قلوب العوام من رجائهم ومخافتهم، فتراهم إذا عضلت عليهم الأمور أوصى بعضهم بعضاً بقصد أصحاب القبور

الكتاب: غاية الأماني في الرد على النبهاني  (1/478)
محمود شكري الألوسي رحمه الله ( 1273 هـ - 1342هـ )

"സുവൈദി പറഞ്ഞു: ഏറ്റവും വലിയ പുത്തൻ ആചാരങ്ങളിൽ (ബിദ്അത്തുകളിൽ) പെട്ടതാണ് ഖബറുകളെ ആദരിക്കുന്നതിലുള്ള അതിരുകടക്കൽ (ഗുലുവ്വ്). ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ അവർ ഖബറുകളെ ആരാധനാലയങ്ങളാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു. എല്ലാ അല്ലാഹുവിന്റെ വീടുകളേക്കാളും (മസ്ജിദുകൾ) അവിടെ വെച്ച് നിസ്കരിക്കുന്നതാണ് ഉത്തമമെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. അവർ അത് നാവുകൊണ്ട് തുറന്നു പറഞ്ഞില്ലെങ്കിലും, അവരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ അത് പതിഞ്ഞുപോയിട്ടുണ്ട്.

അതുകൊണ്ടാണ് ദൂരസ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് പോലും അവർ അവിടേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുന്നത്. ഒരുപക്ഷേ അവരുടെ തൊട്ടടുത്ത് തന്നെ വിജനമായ മസ്ജിദുകൾ ഉണ്ടാകും, അവർ അത് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യും. നിഷിദ്ധമായ (കറാഹത്തായ) സമയത്ത് പോലും അത്തരം ഖബറുകൾക്ക് സമീപം നിസ്കരിക്കുന്നത് മസ്ജിദുകളിൽ വെച്ചുള്ള ശ്രേഷ്ഠമായ സമയത്തെ നിസ്കാരത്തേക്കാൾ ഉത്തമമാണ് അവർക്ക്. ഖബറുകൾക്ക് സമീപമുള്ള മസ്ജിദുകൾ അല്ലാഹുവിന്റെ വീടുകൾ എന്ന നിലയിലല്ല അവർ കാണുന്നത്, മറിച്ച് ആ ഖബറുകളിലുള്ളവരിലേക്ക് ചേർക്കപ്പെട്ട 'ഹളറത്തുകൾ' (സാന്നിധ്യങ്ങൾ) എന്ന നിലയ്ക്കാണ്.

ഇതിനെല്ലാം തെളിവ് അവർ അതിനെ 'ഹളറത്ത്' എന്ന് വിളിക്കുന്നതാണ്. നീ അവരോട് എവിടെയാണ് നിസ്കരിച്ചത് എന്ന് ചോദിച്ചാൽ അവർ പറയും: 'ഞാൻ ഇന്ന ശൈഖിന്റെ ഹളറത്തിൽ (സന്നിധിയിൽ) നിസ്കരിച്ചു' എന്ന്! ആ ശൈഖിനോടും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തോടുമുള്ള സാമീപ്യമല്ലാതെ മറ്റൊന്നും അവിടെ അവർ ലക്ഷ്യം വെക്കുന്നില്ല.

പട്ടു വസ്ത്രങ്ങൾ, അലങ്കാരങ്ങൾ, വെള്ളി, സ്വർണ്ണം തുടങ്ങിയ പലതരം വിലക്കപ്പെട്ട കാര്യങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടെങ്കിലും, ആരെങ്കിലും ആ ഖബറുകളിലേക്ക് അധികമായി പോകുന്നുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ വലിയ മതഭക്തനായും പാപങ്ങൾ പൊറുക്കപ്പെട്ടവനായും അറിയപ്പെടുന്നു. സാധാരണക്കാരുടെ ഹൃദയങ്ങൾ ആ ഖബറുകളിലുള്ളവരിലുള്ള പ്രതീക്ഷ കൊണ്ടും ഭയം കൊണ്ടും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. കാര്യങ്ങൾ സങ്കീർണ്ണമാകുമ്പോൾ അവർ അന്യോന്യം ഉപദേശിക്കുന്നത് 'ഖബർ നിവാസികളെ ലക്ഷ്യം വെക്കാൻ' (അവരോട് സഹായം തേടാൻ) വേണ്ടിയാണ്."

__________________ __________________ 

 وربما أن أحدهم- لكثرة أوهامه وشدة خوفه- تبطل حواسه فيزدادون كفراً، وتضحك عليهم الشياطين جهراً، وترى كثيراً منهم يعلقون مرضاهم عليهم، فيأخذون المريض وهو في غاية شدته فيدخلونه على قبره، والسعيد عندهم من يدخلونه داخل شباكه ويتعلق بستر قبره، والرزية العظمى أنهم في حالتي السراء والضراء يتلاعب إبليس بهم

الكتاب: غاية الأماني في الرد على النبهاني  (1/478)
محمود شكري الألوسي رحمه الله ( 1273 هـ - 1342هـ )  

 "ചിലപ്പോൾ അവരിൽ ഒരാൾ — തന്റെ അമിതമായ മിഥ്യാധാരണകൾ കാരണവും കടുത്ത ഭയം കാരണവും — ബോധരഹിതനായി വീഴുന്നു (അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിശ്ചലമാകുന്നു). ഇത് കാണുമ്പോൾ മറ്റുള്ളവരുടെ കുഫ്ർ (വിശ്വാസക്കേട്) വർദ്ധിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. പിശാചുക്കൾ അവരെ നോക്കി പരസ്യമായി പരിഹസിച്ചു ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

അവരിൽ പലരും തങ്ങളുടെ രോഗികളെ ഈ ഖബറുകളിലുള്ളവരിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത് (ആശ്രയിപ്പിക്കുന്നത്) നിനക്ക് കാണാം. രോഗം അതീവ ഗുരുതരമായ അവസ്ഥയിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴായിരിക്കും അവർ രോഗിയെ ആ ഖബറിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നത്. ആ ഖബറിന് ചുറ്റുമുള്ള കമ്പി വേലിക്കകത്ത് (ശുബ്ബാക്ക്) രോഗിയെ പ്രവേശിപ്പിക്കാനും ഖബറിന് മുകളിലെ വിരികളിൽ (സിതാർ) പിടിച്ചു തൂങ്ങാനും കഴിയുന്നവനാണ് അവരുടെ അടുക്കൽ ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗ്യവാൻ!

എന്നാൽ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം എന്തെന്നാൽ, സന്തോഷത്തിന്റെ വേളയിലും സങ്കടത്തിന്റെ വേളയിലും ഇബ്‌ലീസ് അവരെ വെച്ച് പന്താടുന്നു എന്നതാണ്."

__________________ __________________ 

 

قال: وبالجملة؛ فأكثر البدع الخبيثة نشأت من هنالك، حتى أني رأيت بدمشق الشام أناساً ينذرون للشيخ عبد القادر الجيلاني قنديلاً يعلقونه في رؤوس المنابر، ويستقبلون به جهة بغداد، ويبقى موقداً إلى الصباح، وهم يعتقدون أن ذلك من أتم القربات إليه، كأنهم يقولون بلسان حالهم: أينما توقدوا فثم عبد القادر

الكتاب: غاية الأماني في الرد على النبهاني  (1/478)
محمود شكري الألوسي رحمه الله ( 1273 هـ - 1342هـ )   

 "അദ്ദേഹം (സുവൈദി) പറഞ്ഞു: ചുരുക്കത്തിൽ, ഏറ്റവും മ്ലേച്ഛമായ മിക്ക പുത്തൻ ആചാരങ്ങളും (ബിദ്അത്തുകളും) അവിടെ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചിട്ടുള്ളത്. സിറിയയിലെ ദമാസ്കസിൽ (ശാം) ചില ആളുകൾ ശൈഖ് അബ്ദുൽ ഖാദിർ ജീലാനിക്ക് വേണ്ടി 'നേർച്ച'യായി വിളക്കുകൾ മിമ്പറുകൾക്ക് മുകളിൽ തൂക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.

അവർ ആ വിളക്കിനെ ബാഗ്ദാദിന്റെ ദിശയിലേക്ക് അഭിമുഖമായി വെക്കുന്നു (ശൈഖ് ജീലാനിയുടെ ഖബർ ബാഗ്ദാദിലായതിനാൽ). പ്രഭാതം വരെ ആ വിളക്ക് അവിടെ കത്തിച്ചുവെക്കും. തങ്ങൾക്ക് ശൈഖിലേക്ക് അടുക്കാനുള്ള ഏറ്റവും വലിയ മാർഗ്ഗമാണ് ഇതെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ അവർ പറയാതെ പറയുന്നത് ഇതാണ്: 'നിങ്ങൾ എവിടെ വിളക്ക് തെളിച്ചാലും അവിടെ അബ്ദുൽ ഖാദിർ ഉണ്ട്'!"

__________________ __________________ 

 

 وَقَدْ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ اللَّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ» . وَلِهَذَا قَالَ أَبُو حَنِيفَةَ وَصَاحِبَاهُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ: يُكْرَهُ أَنْ يَقُولَ الدَّاعِي: أَسْأَلُكَ بِحَقِّ فُلَانٍ، أَوْ بِحَقِّ أَنْبِيَائِكَ وَرُسُلِكَ، وَبِحَقِّ الْبَيْتِ الْحَرَامِ، وَالْمَشْعَرِ الْحَرَامِ، وَنَحْوِ ذَلِكَ حَتَّى كَرِهَ أَبُو حَنِيفَةَ وَمُحَمَّدٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنْ يَقُولَ الرَّجُلُ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَعْقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِكَ، وَلَمْ يَكْرَهْهُ أَبُو يُوسُفَ رَحِمَهُ اللَّهُ لَمَّا بَلَغَهُ الْأَثَرُ فِيهِ.

الكتاب: شرح العقيدة الطحاوية (1/297)

 ابن أَبي العِزّ (731 - 792 هـ = 1331 - 1390 م)

"നബി ﷺ ഇപ്രകാരം അരുളിയിരിക്കുന്നു: 'ആരെങ്കിലും അല്ലാഹു അല്ലാത്തവയെക്കൊണ്ട് സത്യം ചെയ്യുന്നുവോ, അവൻ ശിർക്ക് ചെയ്തിരിക്കുന്നു.'

അതുകൊണ്ടാണ് ഇമാം അബൂഹനീഫയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ശിഷ്യന്മാരും (ഇമാം അബൂയൂസഫ്, ഇമാം മുഹമ്മദ്) ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞത്: 'പ്രാർത്ഥിക്കുന്നവൻ: ഇന്ന വ്യക്തിയുടെ ഹഖ് (അവകാശം) മുൻനിർത്തി, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ പ്രവാചകന്മാരുടെയും ദൂതന്മാരുടെയും ഹഖ് മുൻനിർത്തി, ബൈത്തുൽ ഹറാമിന്റെയോ മശ്അറുൽ ഹറാമിന്റെയോ ഹഖ് മുൻനിർത്തി നിന്നോട് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നത് കറാഹത്താണ് (അനുവദനീയമല്ല).'

'അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ അർശിലെ ഇസ്സത്തിന്റെ സ്ഥാനങ്ങൾ (മആഖിദുൽ ഇസ്സ്) മുൻനിർത്തി ഞാൻ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു' എന്ന് ഒരാൾ പറയുന്നതിനെപ്പോലും ഇമാം അബൂഹനീഫയും ഇമാം മുഹമ്മദും കറാഹത്തായി കണ്ടു. എന്നാൽ ഇമാം അബൂയൂസഫ് (റ) ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഒരു നിവേദനം (അഥർ) ലഭിച്ചതിനാൽ അത് കറാഹത്താണെന്ന് പറഞ്ഞില്ല."

__________________________________  

ഇമാം മഖ്‌രീസി റാഹിമഹുള്ളാഹിയുടെ തജ്‍രീദു തൗഹീദ് എന്ന കിതാബ് 

 والقرآن الكريم بل الكتب المنزلة من عند الله  تعالى  كلها مصرّحة بالرد على أهل هذا الإشراك، كقوله تعالى: {إِيَّاكَ نَعْبُدُ} ، فإنه ينفي شرك المحبّة والإلهيّة، وقوله: {وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ} فإنه ينفي شرك الخلق والربوبيّة، فتضمّنت هذه الآية تجريد التّوحيد لربّ العالمين في العبادة، وأنه لا يجوز إشراك غيره معه، لا في الأفعال ولا في الألفاظ ولا في الإرادات، فالشرك به في الأفعال، كالسجود لغيره سبحانه وتعالى، والطواف بغير بيته المحرّم، وحلق الرأس عبوديّةً وخضوعًا لغيره، وتقبيل الأحجار غير الحجر الأسود الذي هو يمينه في الأرض، وتقبيل القبور واستلامها والسجود لها

الكتاب: تجريد التوحيد المفيد (1/18)

المقريزي (766 - 845 هـ = 1365 - 1441 م)

"വിശുദ്ധ ഖുർആനും അല്ലാഹുവിൽ നിന്ന് അവതരിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ വേദഗ്രന്ഥങ്ങളും ഇത്തരത്തിലുള്ള ബഹുദൈവാരാധനയെ (ശിർക്കിനെ) തള്ളിക്കളയുന്ന കാര്യത്തിൽ വ്യക്തതയുള്ളവയാണ്. അല്ലാഹുവിന്റെ ഈ വചനം പോലെ: {നിന്നെ മാത്രം ഞങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു}. ഇത് സ്നേഹത്തിലും ഇലാഹിയ്യത്തിലും (ദൈവികത) മറ്റുള്ളവരെ പങ്കുചേർക്കുന്നതിനെ നിഷേധിക്കുന്നു. {നിന്നോട് മാത്രം ഞങ്ങൾ സഹായം തേടുന്നു} എന്ന വചനം സൃഷ്ടിപ്പിലും റുബൂബിയ്യത്തിലും (രക്ഷിതാവ് എന്ന അധികാരം) പങ്കുചേർക്കുന്നതിനെ നിഷേധിക്കുന്നു.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഈ വചനം പ്രപഞ്ചനാഥനായ അല്ലാഹുവിന് ആരാധനകളെ നിഷ്കളങ്കമാക്കുന്നതിനെ (തൗഹീദ്) ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. പ്രവർത്തികളിലോ വാക്കുകളിലോ ഉദ്ദേശ്യങ്ങളിലോ അവനോടൊപ്പം മറ്റൊന്നിനെയും പങ്കുചേർക്കാൻ പാടുള്ളതല്ല.

പ്രവർത്തികളിലെ ശിർക്ക് എന്നാൽ: അല്ലാഹു അല്ലാത്തവർക്ക് സുജൂദ് ചെയ്യുക, അല്ലാഹുവിന്റെ പവിത്രമായ ഗേഹമല്ലാത്തവയെ (കഅ്ബയല്ലാത്തവയെ) ത്വവാഫ് ചെയ്യുക, മറ്റൊരാൾക്ക് മുന്നിൽ അടിമത്തവും വിനയവും പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് തല മുണ്ഡനം ചെയ്യുക, ഭൂമിയിൽ അല്ലാഹുവിന്റെ വലതു കൈ എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട ഹജറുൽ അസ്‌വദ് അല്ലാത്ത കല്ലുകളെ ചുംബിക്കുക, ഖബറുകളെ ചുംബിക്കുകയും അവയെ തൊട്ടുമുത്തുകയും (ഇസ്തിലാം) അവയ്ക്ക് സുജൂദ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക എന്നിവയാണ്."

__________________________________  

 

  സൂറത്തുൽ ഫാത്തിഹയിലെ {ഇയ്യാക്ക നഅ്ബുദു} (നിന്നെ മാത്രം ഞങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നു) എന്ന വചനത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള പൊരുളാണ് അദ്ദേഹം ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നത്.

أحدهما: إلى التوحيد، وكذا رُوِيَ عن ابن عَبَّاسٍ - رضي اللَّه عنهما - أنه قال: " كُلُّ عبادةٍ في القرآنِ فهو توحيد ".

والوجه الآخر: أن يكون على كل طاعة أن يعبد اللَّه بها، وأصلها يرجع إلى واحد؛ لما على العبد أن يوحد اللَّه - تعالى - في كل عبادة لا يُشرك فيها أحدًا، بل يخلصها فيكون موحدًا لله تعالى بالعبادة والدِّين جميعًا.
وعلى ذلك قطعُ الطمع، والخوف، والحوائج كلها عن الخلقِ.
وتوجيهُ ذلك إلى اللَّه تعالى بقوله: (أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ) وعلى ذلك المؤمن لا يطمعُ في الحقيقة بأحدٍ غير اللَّه، ولا يرفع إليه الحوائج، ولَا يخاف إلا من الوجه الذي يخشى أن اللَّه جعله سببًا لوصول بلاءٍ من بلاياه إليه على يديه؛ فعلى ذلك يخافُه، أو يرجو أن يكون اللَّه تعالى جعلَ سببَ ما دفعه إليه على يديه، فبذلك يرجو ويطمع، فيكون ذلك من الضالين، فيكون في ذلك التعوُّذُ من جميع أنواع الذنوب، والاستهداءُ إلى كل أنواع البر.

الكتاب: تفسير الماتريدي (1/363)

المَاتُرِيدي ( 000 - 333 هـ = 000 - 944 م)

"രണ്ട് വശങ്ങളിൽ ഒന്നാമത്തേത്: (ആരാധന എന്നത്) തൗഹീദിലേക്കാണ് മടങ്ങുന്നത്. ഇബ്നു അബ്ബാസ് (റ) ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞതായി നിവേദനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: 'ഖുർആനിലെ ഓരോ ആരാധനയും (ഇബാദത്ത്) തൗഹീദാണ്'.

രണ്ടാമത്തെ വശം: അല്ലാഹുവിനെ ആരാധിക്കേണ്ട ഓരോ അനുസരണവും (ത്വാഅത്ത്) ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെയെല്ലാം അടിസ്ഥാനം ഒന്നിലേക്ക് തന്നെയാണ് മടങ്ങുന്നത്. അതായത്, ഓരോ ആരാധനയിലും ദാസൻ അല്ലാഹുവിനെ ഏകനാക്കണം (തൗഹീദ്), അതിൽ ഒരാളെയും പങ്കുചേർക്കരുത്. മറിച്ച്, ആരാധനയിലും മതപരമായ കാര്യങ്ങളിലും (ദീൻ) അല്ലാഹുവിന് മാത്രം ശുദ്ധമായി അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ അല്ലാഹുവിനെ ഏകനാക്കുന്നവൻ (മുവാഹിദ്) ആകണം."

 "അതനുസരിച്ച് (തൗഹീദ് യാഥാർത്ഥ്യമാകുന്നതോടെ), സൃഷ്ടികളിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാവിധ പ്രതീക്ഷകളും ഭയവും ആവശ്യങ്ങളും മുറിച്ചുമാറ്റേണ്ടതുണ്ട്.

'നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിലേക്ക് ദരിദ്രരാകുന്നു, അല്ലാഹുവാകട്ടെ സ്തുത്യർഹനും സ്വയംപര്യാപ്തനുമാണ്' എന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ വചനപ്രകാരം തന്റെ ആവശ്യങ്ങളെല്ലാം അവനിലേക്ക് തിരിക്കണം.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഒരു സത്യവിശ്വാസി യഥാർത്ഥത്തിൽ അല്ലാഹു അല്ലാത്ത ഒരാളിലും മോഹം വെക്കുകയില്ല; തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ അവരുടെ മുന്നിൽ സമർപ്പിക്കുകയുമില്ല. അവൻ ആരെയും ഭയപ്പെടുകയുമില്ല—അല്ലാഹു തന്റെ പരീക്ഷണങ്ങൾ എത്തിക്കാൻ ഒരാളെ ഒരു 'കാരണം' (സബബ്) ആക്കുമെന്ന് ഭയക്കുന്ന അവസ്ഥയിലല്ലാതെ. അങ്ങനെ വരുമ്പോൾ അവൻ അവനെ ഭയപ്പെടുന്നു (ആ വ്യക്തിയെ അല്ലാഹുവിന്റെ ഒരു ഉപകരണം എന്ന നിലയിൽ കാണുന്നു). അതുപോലെ അല്ലാഹു ഒരാളിലൂടെ തനിക്ക് വല്ലതും നൽകാൻ കാരണമാക്കുമെന്ന് അവൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. അല്ലാത്തപക്ഷം (അല്ലാഹുവിനെ മറന്ന് സൃഷ്ടികളിൽ മാത്രം പ്രതീക്ഷ വെക്കുന്നവൻ) വഴിപിഴച്ചവരിൽ പെടും. എല്ലാവിധ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും അല്ലാഹുവിൽ അഭയം തേടലും എല്ലാവിധ പുണ്യങ്ങളിലേക്കും അല്ലാഹുവിനോട് ഹിദായത്ത് ചോദിക്കലും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു."

 

 

  __________________________________  

ഹിജ്‌റ 300 കളിൽ ജീവിച്ച ഇമാം മാതുരീദി

اياك نعبد واياك نستعين

എന്ന ആയത്തിന്റെ തഫ്സീറിൽ പറയുന്നു

وعلي ذلك قطع الطمع والخوف والحوائج كلها عنةالخلق.

وتوجيه ذلك الي الله تعالي بقوله ( انتم الفقراء الي الله والله هو الغني الحميد)
وعلى ذلك المؤمن لا يطمعُ في الحقيقة بأحدٍ غير اللَّه، ولا يرفع إليه الحوائج، ولَا يخاف إلا من الوجه الذي يخشى أن اللَّه جعله سببًا لوصول بلاءٍ من بلاياه إليه على يديه؛ فعلى ذلك يخافُه، أو يرجو أن يكون اللَّه تعالى جعلَ سببَ ما دفعه إليه على يديه، فبذلك يرجو ويطمع، فيكون ذلك من الضالين

الكتاب: تفسير الماتريدي (1/363)

المَاتُرِيدي ( 000 - 333 هـ = 000 - 944 م).

"അതനുസരിച്ച് (തൗഹീദ് പൂർണ്ണമാകുന്നതോടെ), സൃഷ്ടികളിൽ നിന്നുള്ള എല്ലാവിധ മോഹങ്ങളും ഭയവും ആവശ്യങ്ങളും മുറിച്ചുമാറ്റേണ്ടതുണ്ട്.

'നിങ്ങൾ അല്ലാഹുവിലേക്ക് ദരിദ്രരാകുന്നു, അല്ലാഹുവാകട്ടെ സ്തുത്യർഹനും സ്വയംപര്യാപ്തനുമാണ്' എന്ന അല്ലാഹുവിന്റെ വചനപ്രകാരം തന്റെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അല്ലാഹുവിലേക്ക് തിരിക്കണം.

ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഒരു സത്യവിശ്വാസി യഥാർത്ഥത്തിൽ അല്ലാഹു അല്ലാത്ത ഒരാളിലും മോഹം വെക്കുകയോ തന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ അവരുടെ മുന്നിൽ സമർപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യുകയില്ല. അവൻ ആരെയും ഭയപ്പെടുകയുമില്ല—അല്ലാഹു തന്റെ പരീക്ഷണങ്ങൾ എത്തിക്കാൻ ഒരാളെ ഒരു 'കാരണം' (സബബ്) ആക്കുമെന്ന് ഭയക്കുന്ന അവസ്ഥയിലല്ലാതെ. ആ സന്ദർഭത്തിൽ അവൻ ആ വ്യക്തിയെ ഭയപ്പെടുന്നു (ആ വ്യക്തിയെ അല്ലാഹുവിന്റെ ഒരു ഉപകരണം എന്ന നിലയിൽ കാണുന്നു). അതുപോലെ അല്ലാഹു ഒരാളിലൂടെ തനിക്ക് നന്മ നൽകാൻ കാരണമാക്കുമെന്ന് അവൻ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. അല്ലാത്തപക്ഷം (അല്ലാഹുവിനെ മറന്ന് സൃഷ്ടികളാണ് ഗുണദോഷങ്ങൾ നൽകുന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവൻ) വഴിപിഴച്ചവരിൽ പെടും."

സമസ്തക്കാരേ, ഇത് തന്നെയല്ലേ മുജാഹിദുകൾ പറയുന്ന കാര്യകാരണ ബന്ധം?

അപ്പോൾ ഇമാം ഇബ്നു തൈമിയ്യ മാത്രമല്ല , മുൻകാല മുഫസ്സിറുകളും പറഞ്ഞത് തന്നെയല്ലേ ഇത്

അല്ലെങ്കിൽ സമസ്തക്കാരേ,മരിച്ചു പോയവർ ഉത്തരം ചെയ്യാനുള്ള ഒരു കാരണം ആയി അവരോടുള്ള ഇസ്തിഗാസയെ അല്ലാഹു വെച്ചതായി നിങ്ങൾക്ക് തെളിയിക്കാമോ ?

__________________________________  

وَمن أَسْمَائِهِ: الْوَهَّاب: يهب الْعَافِيَة، وَلَا يقدر الْمَخْلُوق أَن يَهَبهَا ويهب الْقُوَّة وَلَا يقدر الْمَخْلُوق أَن يَهَبهَا، تَقول: يَا رب هَب لي الْعَافِيَة وَلَا تسْأَل مخلوقا ذَلِك، وَإِن سَأَلته لم يقدر عَلَيْهِ، وَتقول عِنْد ضعفك: يَا رب هَب لي قُوَّة، والمخلوق لَا يقدر عَلَى ذَلِك.

الكتاب: الحجة في بيان المحجة وشرح عقيدة أهل السنة (1/156)

قوام السنة (457 - 535 هـ = 1065 - 1141 م)

 "അല്ലാഹുവിന്റെ നാമങ്ങളിൽ പെട്ടതാണ് 'അൽ-വഹാബ്' (ധാരാളമായി നൽകുന്നവൻ). അവൻ ആരോഗ്യവും ആശ്വാസവും (ആഫിയത്ത്) നൽകുന്നു; അത് നൽകാൻ ഒരു സൃഷ്ടിക്കും കഴിയില്ല. അവൻ ശക്തി നൽകുന്നു; അത് നൽകാനും ഒരു സൃഷ്ടിക്കും കഴിയില്ല. അതിനാൽ നീ പറയുക: 'എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്ക് നീ ആഫിയത്ത് നൽകേണമേ'. ഈ കാര്യം നീ ഒരു സൃഷ്ടിയോടും ചോദിക്കരുത്. നീ അവരോട് ചോദിച്ചാൽ തന്നെ അത് നൽകാൻ അവർക്ക് കഴിയില്ല. നിനക്ക് ബലഹീനത അനുഭവപ്പെടുമ്പോൾ നീ പറയുക: 'എന്റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്ക് നീ ശക്തി നൽകേണമേ'. സൃഷ്ടികൾക്ക് അതിനും സാധ്യമല്ല."

  __________________________________  

ഈ വരികൾ പ്രമുഖ ഹദീഥ് പണ്ഡിതനും ചിന്തകനുമായ ഇമാം അബൂ സുലൈമാൻ അൽ-ഖത്ത്വാബി (റ) (മരണം: ഹിജ്‌റ 388) അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയതാണ്. പിൽക്കാലത്ത് ഇമാം സുവൈദി തന്റെ 'അൽ-ഇഖ്‌ദുസ്സമീൻ' (العقد الثمين) എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇത് ഉദ്ധരിക്കുകയായിരുന്നു. 

قال الخطابي ت ه ٣٨٨
«لا يستعاذ بغير الله أو صفاته، إذ كل ما سواه تعالى وصفاته مخلوق، ولذلك وُصفت كلماته تعالى بالتمام، وهو الكمال، وما من مخلوق إلا وفيه نقص، والاستعاذة بالمخلوق شرك مناف لتوحيد الخالق لما فيه من تعطيل معاملته تعالى الواجبة له على عبيده"
[نقله السويدي في العقد الثمين ص ٢٢٥]

"അല്ലാഹുവിനെക്കൊണ്ടോ അവന്റെ ഗുണവിശേഷണങ്ങളെക്കൊണ്ടോ (സ്വിഫാത്ത്) അല്ലാതെ അഭയം തേടുക (ഇസ്തിആദത്ത്) എന്നത് സാധ്യമല്ല. കാരണം, അല്ലാഹുവിനും അവന്റെ ഗുണങ്ങൾക്കും അപ്പുറമുള്ളതെല്ലാം സൃഷ്ടികളാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അല്ലാഹുവിന്റെ വചനങ്ങൾ (കലിമാത്ത്) 'തമാം' (പൂർണ്ണതയുള്ളത്/പരിപൂർണ്ണം) എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. സൃഷ്ടികളിൽ ആരുതന്നെയായാലും അവരിൽ കുറവുകൾ (നഖ്‌സ്) ഉണ്ടാകും. സൃഷ്ടികളോട് അഭയം തേടുക എന്നത് സ്രഷ്ടാവിനോടുള്ള തൗഹീദിന് വിരുദ്ധമായ ശിർക്ക് ആകുന്നു. കാരണം, ദാസന്മാർക്ക് അല്ലാഹുവിനോടുള്ള നിർബന്ധമായ കടമകളെ (ആരാധനകളെ) അത് ഇല്ലാതാക്കുന്നു."

അല്ലാഹുവിന്റെ വചനങ്ങളെക്കൊണ്ട് അഭയം തേടുന്നത് (ഇസ്തിആദത്ത്) അനുവദനീയമാണെന്നും, എന്നാൽ സൃഷ്ടികളോട് അഭയം തേടുന്നത് ശിർക്കാണെന്നും അദ്ദേഹം ഇതിലൂടെ സമർത്ഥിക്കുന്നു.